Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Üretken Yapay Zeka Yeterliliği ve 21. Yüzyıl Becerileri: Karma Yöntem Araştırması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Spor Bilimleri Fakültesi, Beden Eğitimi ve Spor Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tuğba CAN
Danışman: Hasan Ceyhun Can
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi ve spor öğretmen adaylarının üretken yapay zekâ (ÜYZ) kullanım yeterlilik düzeyleri ile 21. yüzyıl öğreten becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma karma yöntem araştırma yaklaşımlarından açıklayıcı sıralı desen ile yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunu, İstanbul'daki devlet ve vakıf üniversitelerinde öğrenim gören toplam 323 beden eğitimi ve spor öğretmen adayı oluşturmuştur. Nicel aşamada, çalışma grubuna ulaşılabilirlik esas alınarak olasılıksız örnekleme türlerinden biri olan kolayda örnekleme yöntemiyle veri toplanmıştır. Nicel verilerin analizinden elde edilen sonuçlar doğrultusunda, nitel aşamada aykırı örnekleme yöntemi kullanılarak dikkat çekici uç değerleri temsil eden katılımcılar belirlenmiştir. Bu kapsamda, üretken yapay zekâ yeterlilik düzeyleri ve 21. yüzyıl öğreten becerileri açısından en yüksek puanı alan 4 ve en düşük puanı alan 4 öğretmen adayıyla, toplam 8 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler, "Üretken Yapay Zekâ Kullanım Yeterliliği Ölçeği" ve "21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Kullanımı Ölçeği" kullanılarak toplanmış; analiz sürecinde, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), pearson korelasyon analizi ve post hoc testleri uygulanmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmen adayları üretken yapay zekâ araçlarını öğretimsel içerik üretimi, sunum hazırlama ve zaman yönetimi gibi alanlarda aktif biçimde kullanmakta ve bu araçlara ilişkin olumlu tutumlar sergilemektedir. Nicel verilerde üretken yapay zekâ yeterliliği ile 21. yüzyıl becerileri arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Nitel bulgular ise öğretmen adaylarının üretken yapay zekâ araçlarını eleştirel düşünme, dijital okuryazarlık ve iş birliği gibi becerileri geliştirmek amacıyla etkin bir şekilde kullandıklarını ortaya koymuştur. Bu durum, nicel ve nitel bulguların birbirini destekleyici nitelikte olduğunu ve üretken yapay zekâ araçlarının öğretmen adaylarının mesleki gelişimi ile 21. yüzyıl becerilerinin gelişimine katkı sağlayabileceğini göstermektedir.