Otomotiv Servislerinde ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Sistem Standardının Uygulanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Turgut HOLOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NAİM SEZGİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi; genel olarak işletmelerin toprak, hava ve su gibi doğal kaynak kullanımlarını minimize etmeyi amaçlayan ve işletmelerin faaliyetleri sonucunda bu kaynaklara olan zararlarının önlenmesini hedef alan uygulamaları içeren bir yönetim sistemidir. ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi ve benzeri standartlar, kuruluşların faaliyetleri esnasında oluşabilecek çevresel risklerin tespitinden başlayarak olumsuzlarının giderilmesini, çevresel performanslarının incelenmesini ve çevre faktörleri ile her türlü yasal düzenlemelere uyulmasını şart koşmaktadırlar. Bu çalışmada, ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Sistem (ÇYS) standardının otomotiv servislerinde uygulanması incelenmiştir. Otomotiv endüstrisi, ekonomik büyüklük açısından ülkemizde önemli bir yer tutmaktadır. Her bir otomotiv firmasının ülke genelinde yüzlerce belki de binlerce yetkili servisleri bulunmaktadır. Aynı zaman herhangi bir firmaya kurumsal olarak bağlı olmayan ve özel servis olarak hizmet veren yine binlerce otomotiv servisleri bulunmaktadır. Tüm bu servislerin (yetkili-özel) çevre ile olan etkileşimlerinin büyüklük ve içeriklerinin belirlenmesi ve uygulayabilecekleri yönetim sistemlerinin oluşturulması çevrenin korunması açısından önemlidir. Bu çalışma kapsamında ISO 14001:2015 ÇYS standardının İstanbul İkitelli Bağcılar-Güngören sanayi sitesinde faaliyet gösteren bir otomotiv servisinde uygulanması tüm yönleri ile birlikte değerlendirilmiştir. Bu uygulama örneği ile ilgili kuruluşa doğal kaynakların kullanımını azaltacak ve çevre kirliliğini kaynağında önleyecek yöntemleri geliştirmeye yönelik kazanımlar, öneri olarak sunulmuş ve sonuçta servisin doğal kaynak tüketimleri ile atık üretiminde azalmalar olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca, serviste oluşan atıkların yeniden kullanımı, geri kazanımı ve uygun bertarafı hakkında yapılan çalışmalar olumlu sonuçlar vermiştir. ISO 14001:2015 ÇYS standardının otomotiv servislerinde uygulanması dışında, bu çalışma kapsamında, İstanbul ve Ankara'da faaliyet gösteren 35 tane yetkili (23) ve özel (12) otomotiv servislerine "Otomotiv Servislerinde Çevre Yönetimi" anketi uygulanmıştır. Yapılan anket çalışması ile otomotiv servislerinde ortaya çıkan atıkların karakterizasyonunu belirlemek ve servislerin çevresel uygulamaları ile farkındalıklarını ölçmek amaçlanmıştır. Anket çalışması sonucunda elde edilen bilgiler SPSS 22 programı ile istatiksel olarak değerlendirilmiştir. Otomotiv servislerinde 100 kg üzerinde oluşan atık çeşitlerinin diğer atık yağlar, atık lastikler ve atık yağ filtrelerinden oluştuğu belirlenmiştir. Çevresel uygulamalar ve farkındalıklar açısından ise yetkili servislerin özel servislere göre daha iyi bir durumda olduğu gözlemlenmiştir. Bunun nedeni olarak, yetkili servislerin bağlı bulunduğu kurumsal firmaların zorunlulukları ve kurumsal iç denetim sistemlerine sahip olmaları söylenebilir.