Çok Kanallı Sismik Verilerde Tekrarlı Yansımaların Bastırılmasında Kullanılan Yöntemlerin Karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Jeofizik Mühendisliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Selin CEREN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hakan ALP
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sismik sinyalin aynı yolu birden fazla kat ederek alıcıya ulaşmasıyla oluşan ardışık yansımalar özellikle sığ sulardaki deniz sismiği çalışmalarında büyük sorunlar oluşturabilmektedir. Deniz tabanı oldukça güçlü bir yansıtıcı olduğu için gelen sinyalin önemli bir kısmını yansıtır. Yansıyan bu sinyal, deniz–hava yüzeyinden geri yansıyarak tekrar deniz tabanına iner. Su derinliğine, kaynak gücüne ve kayıt süresine bağlı olarak birkaç kez tekrar edebilir. Bu işlem sismik kesitler üzerinde ise birincil yansımaları kapatarak sismik verilerin işlenmesini ve daha sonra yorumlamalarında hatalara sebebiyet verebilmektedir. Tekrarlı yansımaların birincil yansımalarla girişim göstermesi durumunda birincil yansımalar hatalı yorumlanabilir. Yapıcı girişim birincil yansıma genliklerinin olduğundan yüksek, bozucu girişim ise olduğundan düşük görülmesine neden olur. Tekrarlı yansımalardan veri toplama sırasında kurtulmak mümkün değildir. Bu nedenle tekrarlıların yok edilmesi için sismik veri işlemde çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Ardışık yansımaların veri işlemin erken aşamalarında giderilmesi oldukça önemlidir. Bu çalışmada çok kanallı sismik yansıma verisine rutin veri işlem adımları uygulanmasının yanı sıra tekrarlı yansımaların veriden atılabilmesi için kestirim dekonvolüsyonu ve f-k eğim süzgeci veriye uygulanmıştır. Çok kanallı sismik veri İstanbul Üniverisitesi-Cerrahpaşa Jeofizik Mühendisliği Sismik Veri İşlem Labaratuvarında Linux İşletim sistemi altında çalışan Paradigm® Echos® sismik veri işlem yazılımları kullanılarak işlenmiştir. Sismik veri işlenirken rutin olarak; veri yükleme, geometri tanımlama, istenmeyen izlerin atılması, istenmeyen alanların atılması, kazanç analizi, bant geçişli filtreleme, CDP (ortak derinlik noktası) düzenine geçiş, hız analizi, Normal Kayma Zamanı (NKZ) düzeltmesi, yığma ve migrasyondur. Bu tez çalışmasında sismik verilerin işlenmesinde ve yorumlanmasında büyük sorunlar oluşturan tekrarlı yansımaların bastırılmasında kullanılan yöntemler ele alınmıştır. Öncelikli olarak önkestirim ters süzgeci ParadigmEchos yazılımında DECONA modülü kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Burada kullanılan parametreler kendi arasında karşılaştırılmış en iyi sonucu veren parametre ile veri işleme devam edilmiştir. Ardışık yansımaların giderilmesi için bu tez çalışmasında ayrıca f-k eğim süzgeci yine Paradigm-Echos yazılımında bulunan FKFİLT ve ZMULT modülleri kullanılarak iki ayrı yöntem olarak veriye uygulanmıştır. Sismik atış gruplarından elde edilen sismik kesitlerin yorumlanmasını oldukça zorlaştıran ardışık yansımaların bastırılmasında en çok kullanılan sözü geçen yöntemlerin birbirine göre avantajları ve dezavantajları bu tez çalışmasında ayrıntılarıyla çalışılmış ve ortaya konulmuştur.