Taksan ve platin bazlı tedavi alan kanser hastalarında tedaviye bağlı gelişen periferal nöropatinin yönetiminde tuzlu su banyosunun etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMEL EMİNE KAYIKÇI
Danışman: Gülbeyaz Can
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Deneysel nitelikte olan bu çalışma, kemoterapi ile ilişkili periferal nöropatinin yönetiminde tuzlu su banyosunun etkisini belirlemek amacıyla planlandı. Çalışmaya 11 Aralık 2018-6 Haziran 2020 tarihleri arasında, İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Ayaktan Kemoterapi Ünitesinde, kanser tanısı nedeniyle taksan ve platin bazlı kemoterapi alan ve tedaviye ile ilişkili periferal nöropati gelişen, 103 hasta dahil edildi. Hastalar çalışma öncesinde hazırlanmış bir randomizasyon kontrol listesi doğrultusunda kontrol (n=47) ve deney [1-ılık tuzlu su (n=38) ve 2-soğuk tuzlu su (n=18)] grubuna alındı. Tüm hastalara kliniğin standart protokolü uygulanırken, deney grubundaki hastalara ek olarak 14 gün boyunca gün aşırı, 30 dakika el/ayaklara tuzlu su banyosu uygulamasını yapması istendi. Veriler, çalışma başlangıcında, birinci ve ikinci haftanın sonunda, Hasta Tanılama Formu, National Cancer Institute (NCI)-CTCAE v5.0 toksisite kriterleri, EORTC QLQ-C30 ve EORTC QLQ-CIPN20 yaşam kalitesi ölçekleri kullanılarak elde edildi. Çalışmadan elde edilen verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare, Mann Withney U ve Friedman testleri kullanıldı. İstatiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Yaş ortalaması 55,6±10,3 olan çalışma grubunun, çoğu kadın, evli ve ilköğretim mezunu olan hastalardan oluştuğu saptandı. Çalışmaya katılan hastaların ilk görüşmede deney ve kontrol gruplarının grad 3 periferal nöropati şiddeti insidansı ve yaşam kalitesi puanları açısından benzerdi. Tekrarlayan izlemler sonucunda deney (soğuk tuzlu su banyosu) grubunda kontrol grubuna kıyasla periferal nöropati şiddetinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı, yaşam kalitesi puanlarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı görüldü. Sonuç olarak tuzlu su (soğuk) banyosunun taksan ve platin bazlı tedaviye bağlı gelişen periferal nöropati yönetiminde etkili bir yaklaşım olduğu belirlendi.