Algılanan Sosyal Destek Ve Sağlıklı Yaşam Davranışları Arasındaki İlişki: Özyeterlilik, Yaşam Kalitesi, Sosyal Medya Bağımlılığının Aracı Rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Büşra Kara
Danışman: Uğurcan Sayılı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaçlar: Bu çalışmanın amacı, ergen bireylerin algıladıkları sosyal destek düzeylerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına olan etkisini incelemek ve bu ilişkide özyeterlilik, yaşam kalitesi ile sosyal medya bağımlılığının aracılık rollerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, Eylül 2024–Ocak 2025 tarihleri arasında İstanbul'un Fatih ilçesindeki Anadolu, İmam Hatip ve Meslek Liselerinden oluşan yedi lisede öğrenim gören öğrencilerle yürütülmüştür. Örneklem büyüklüğü, özyeterliliğin aracılık rolüne dayalı modele göre belirlenmiş ve 649 öğrenci analizlere dâhil edilmiştir. Veriler, sosyodemografik form ile yaşam kalitesi sorusu, Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği, Çocuklar İçin Öz-yeterlik Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Çalışmada yapılan çoklu aracılık analizi sonucunda, algılanan sosyal desteğin sağlıklı yaşam davranışları üzerindeki etkisinin hem doğrudan (B = 0,366, [CI = 0,260; 0,473]) hem de dolaylı olarak özyeterlilik (B = 0,243, [CI = 0,183; 0,308]) ve yaşam kalitesi (B = 0,060, [CI = 0,028; 0,095]) aracılığıyla gerçekleştiği saptanmıştır. Özyeterlilik değişkeni toplam etkinin %36'sını, yaşam kalitesi ise %8'ini açıklamaktadır. Sosyal medya bağımlılığı ise aracılık rolü göstermemiştir (B = 0,004, [CI = –0,008; 0,019]). Sonuç: Ergenlerde sağlıklı yaşam davranışlarını geliştirmeye yönelik müdahalelerde sosyal destek ağlarının güçlendirilmesine ek olarak, özyeterliliği ve yaşam kalitesini artırmaya yönelik çok düzeyli yaklaşımların benimsenmesi önem arz etmektedir. Anahtar Sözcükler: Özyeterlilik, Sağlık Davranışı, Sosyal Destek, Sosyal Medya, Yaşam Kalitesi