Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Serhat CEYLAN
Danışman: Dilek Eren Akyüz
Özet:
Sürdürülebilir tarımsal sulama, su kaynaklarının çevresel, ekonomik ve
sosyal sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda etkin, verimli ve
bilinçli bir şekilde kullanılmasıdır. Bu yaklaşım, mevcut tarımsal
üretimin ihtiyaçlarını karşılarken, gelecek nesillere de su
kaynaklarından aktarılabilmesini sağlamayı garantiler. Sürdürülebilir
tarımsal sulama, su ihtiyacının belirlenmesi, suyun verimli kullanımı ve
ihtiyaç duyulan su miktarının azaltıması temeline dayanmaktadır. Su
ihtiyacının azaltılması için buharlaşma miktarında etkili rol oynayan
rüzgâr hızının azaltılması için rüzgâr perdelerinin kullanılması bu
tezin amacıdır. Bu yüzden çalışma alanı olarak seçilen Mardin İli'nde
rüzgâr perdesi yaptılmadan önceki su ihtiyacı ile yapıldıktan sonraki su
ihtiyacı karşılaştırılması yapılmıştır. Bunun için minimum ve maksimum
hava sıcaklığı, güneşlenme süresi, nispi nem yüzdesi ve rüzgâr hızı
verileri kullanılarak Penmain Monteith ile potansiyel evapotranspirasyon
hesaplanmıştır. Rüzgâr perdesi sonrası hesaplanan rüzgâr verisi ile
diğer tüm parametreler aynı bırakılarak tekrar su ihtiyacı
hesaplanmıştır. Bu sulama alanında rüzgâr perdesi kullanıldığı takdirde
referans bitki su tüketiminin ortalama olarak % 24,5 oranında azalacağı
bulunmuştur. Ayrıca özellikle en büyük azalmanın en fazla su ihtiyacı
olan temmuz ayında gerçekleştiği hesaplanmıştır. Rüzgâr perdelerinin
kullanılması ile sağlanabilecek su tasarrufunun yanında rüzgâr erozyonu
da önlenmiş olmakta, yaşam için uygun ortam oluşturulduğu için
bioçeşitliliğe de katkı sağlamaktadır. Bu yüzden özellikle Mardin İlimiz
gibi hem evapotranspirasyonun hem de rüzgâr erozyonunun yüksek olduğu
bölgelerde rüzgâr perdelerinin kullanılması gerekmektedir. Bu sayede hem
ekonomik olarak katkı sağlanabilecek hem de gıda güvenliği artırılmış
olacaktır. Bu da iklim değişikliği sebebiyle kuraklık riskinin giderek
daha çok arttığı nüfus artışı sebebiyle gıda talebinin yükseldiği
gözönünde bulundurulursa rüzgâr perdeleri sürdürülebilir doğa tabanlı
çözümler olarak büyük bir potansiyele sahiptir.