Hayvansal Ürünlerde Genişletilmiş Spekturumlu Beta-Laktamaz Üreten Escherichia coli Tespiti ve Antimikrobiyal Dirençliliğin Araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Veteriner Fakültesi, Besin Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Toray İlbars BOZ

Danışman: Ali Aydın

Özet:

Antimikrobiyal direnç halk sağlığı için büyük bir tehdit olarak değerlendirilebilirken her yıl yaklaşık 700.000 kişi bu sebeple hayatını kaybettiği ve önlem alınmaması durumunda 2050 yılına kadar 10.000.000 ulaşacağı ön görülmektedir. Antibiyotikler hayvanlarda hastalık tedavilerinin yanında büyüme promatörleri olarak da kullanılmış ve bilinçsiz kullanım antimikrobiyal dirençlerin yayılımına sebep olabildiği gibi bazı bölgelerde yasaklanmış olsa da, sorunun global değerlendirilmelidir. Hayvan ve insanlardaki bilinçsiz kullanım ve bakteriler arası kolay yayılım en önemli antibiyotik dirençlerinden biri olan genişlemiş spekturumlu beta laktamaz yayılımını arttırdığı öngörülmektedir. Kommensal olan fakat patajon türleride bulunan ve fekal kontaminasyonun bir indikatörü Escherichia coli’de (E. coli) genişlemiş spekturumlu beta laktamaz (GSBL) üretimi görülebilmekte ve yıllara göre değişebilmekle birlikte satılan toplam antibiyotiklerin % 65’ini oluşturan beta laktamlar antibiyotiklerini hidrolize ederek direnç sergileyebilmektedir. Genişlemiş spekturumlu beta laktamaz üreten E. coli sebepli enfeksiyonlar üretmeyenlere göre daha fazla sağlık gideri oluşturduğu belirtilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü, insanlık için 10 küresel halk sağlığı tehdidinden biri olarak antimikrobiyal direnç’i göstermiştir. Bu çalışma kapsamında 65 hindi eti, 52 sığır eti örneği, 50 çiğ süt ve 50 taze peynir olmak üzere 217 gıda örneğinde E. coli varlığı klasik mikrobiyolojik teknikler ve PZR tekniği araştırılmıştır. Analizler istinaden toplam 29 (% 13,3) adet E. coli pozitif suş izole edilmiş olup ilgili suşlarda disk difüzyon yönetimiyle belirli antibiyotik gruplarına karşı direnç saptanarak, çift disk sinerji testi ile genişlemiş spekturumlu beta laktamaz varlığı fenotipik olarak araştırılmıştır ve 15 (% 51,7) suşun fenotipik olarak genişlemiş spekturumlu beta laktamaz pozitif olduğu saptanmıştır. 23 (% 79,31) adet suşta çoklu antibiyotik direnci tespit edilmiş olup bunlardan ilgili antibiyotik dirençlerin genotipik doğrulaması için uygulanan multiplex PZR analizleri sonucu toplam 24 adet E. coli suşunun bla_TEM geni bakımından, 2 adet E. coli suşunun ise hem bla_CTX-M hem bla_TEM pozitif olduğu belirlenmiş ve bla_SHV tespit edilemiştir. Sonuç olarak, çalışma kapsamında sıklıkla tüketilen gıda örneklerinden izole edilen ve çoklu antibiyotik direncine sahip olabilen E. coli varlığının halk sağlığı açısından önemli risk oluşturabileceği sonucuna ulaşılmıştır.