ESBL pozitif ve Karbapenemaz üreten Klebsiella pneumoniae suşlarında Karbapenem Direncinin Fenotipik ve Moleküler Yöntemlerle Saptanması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Büşra Kayın

Danışman: Yavuz Uyar

Özet:

Antimikrobiyal direnç, dünyada ve ülkemizde ciddi bir sağlık sorunudur. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2024 yılı listesinde ilk sırada karbapenem dirençli Klebsiella pneumoniae yer almaktadır. K.pneumoniae, YBÜ hastalarında önemli bir mortalite ve mobidite nedeni olan enfeksiyon etkenidir. Bu tez çalışmasına, YBÜ’lerinde yatan hastaların solunum yolu ve kan örneklerinde üreyen Karbapenemlere dirençli ve GSBL pozitif olan K.pneumoniae suşları alındı. PCR yöntemiyle direnç oluşturan KPC, NDM, OXA-48 ve VIM enzimlerinin araştırılması amaçlandı.

Çalışmaya, 2023 yılı içinde Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Yoğun Bakım Ünitelerinde yatan 75 hastanın solunum yolu (endotrakeal aspirat, bronko-alveolar lavaj, balgam) ve hemokültür örnekleri dahil edildi. Bu örneklerden izole edilen K.pneumoniae suşlarının tanımlaması için konvansiyonel kültür yöntemlerinin (Kanlı agar, choromoagar, MİO besiyeri) yanı sıra Vitek2 Compact (Biomerieux) ve Maldi-Tof (Bruker) otomatize sistemleri de kullanıldı. Üreyen bakteriler çalışmanın yapılacağı güne kadar -80 °C derin dondurucuda triptik soy broth agar besiyeri içinde saklandı. Daha sonra, saklanan bu örnekler pasajlandı ve üreyen K.pneumoniae izolatları önce ekstraksiyona tabi tutuldu, ardından direnç oluşturan KPC, NDM, OXA-48 ve VIM enzimleri her biri ayrı bir deneyde Real Time PCR yöntemiyle araştırıldı.

75 hastanın 47’si (%62,7) erkek ve 28’i (%37,3) kadındı. Hastaların yaş aralığı 20 yaş ile 93 (62,56 ± 18,29) yaş arasında değişmekteydi. Numunelerin 42’si (%56) solunum yolu örneği (BAL, ETA, balgam, vb.) ve 33’ü (%44) ise hemokültür örneğinden oluşmaktaydı. Karbapenem grubundan imipeneme %52,0 dirençli, %48,0 duyarlı; meropeneme %90,7 dirençli, %9,3 duyarlı olarak belirlendi. Karbapenemaz enzimlerinin bulunma oranları; NDM %92, OXA-48 %84, KPC %81,3 ve VIM %78,7 olarak belirlendi. Karbapenemaz enzimlerinin birlikte olarak bulunma durumları; KPC+OXA-48+NDM+VIM varlığı %70,7, OXA-48 + NDM varlığı %8,0, KPC+OXA-48+NDM varlığı %5,3, KPC+NDM+VIM varlığı %5,3 olarak bulunmuştur. VIM %2,7 ve NDM tek başına %2,7 olarak bulunmuştur. Dört örnekte araştırılan enzimlerin hiçbirisi saptanmadı (%5,3). Cinsiyet, 60 yaş altı ve üstünde olmak ve hastanın yattığı YBÜ’ne göre incelendiğinde; karbapenemaz enzim varlığı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamadı (p>0.05).

Karbapenemaz üreten bakterilerin neden olduğu YBÜ enfeksiyonları konusunda dikkatli olmak gereklidir. Hastanelerin aralıklı olarak karbapenemaz üreten bakteriler yönünden kesitsel sürveyans yapmasının önemli olduğunu düşünmekteyiz.