Köpek brusellozu: İstanbul’da serolojik ve moleküler prevalans

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Veteriner Fakültesi, Klinik Öncesi Bilimler Bölümü, Türkiye

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Emre Paksoy

Danışman: Belgi Diren Sığırcı

Özet:

Bruselloz insanlarda ve hayvanlarda önemli enfeksiyonlara neden olan, halk sağlığını tehdit eden ve hayvancılık endüstrisinde ciddi ekonomik kayıplara neden olan zoonoz bir enfeksiyondur. Çiftlik hayvanları başta olmak üzere kedi, köpek ve deniz hayvanlarından izole edilebilen brucella etkenleri hayvanlarda abort, epididimit, testiküler atrofi, mastit, orşit ve kısırlığa neden olurken, insanlarda ateş, gece terlemesi, huzursuzluk, kas ve eklem ağrısı, iştahsızlık ve kilo kaybı ile seyreden bruselloza neden olur.

Brucella cinsi dünya çapında bir dağılım göstermekte olup 12 tür içermektedir. İnsanlarda da infeksiyona neden olan, en önemli türleri Brucella melitensis, Brucella. abortus, Brucella suis ve Brucella canis’ tir. Hastalığın hayvanlar arasında bulaşması; taşıyıcı hayvanların veya abort yapmış hayvanların salgıları ve atık materyalleri ile kontamine yem ve suların yenilip içilmesi ya da atık materyallerinin yalanması ve yenmesi ile oral yolla, göz mukozasından, deriden (çatlak, yara ve sağlam deriden) ve hastalıklı hayvanlarla çiftleşme ile olmaktadır. İnsanlara bulaşma ise infekte ellerin göz ve ağıza sürülmesi, hasta hayvanlara ait çiğ süt veya çiğ sütten yapılan ürünlerin tüketilmesi ile meydana gelmektedir. Ayrıca bruselloz, hem abort yapan veya güç doğum yapan hayvanlara operatif müdahalede bulunan veteriner hekimlere temas sonucu hem de laboratuvar ortamındaki maruziyet sonucu bulaştığı için meslek hastalığı olarak da ayrı bir önem taşımaktadır.

B. canis, ana konakçısı olan köpeklerde atık fötüslar, vajina akıntıları, süt, semen ya da idrardan aerosolize olan organizmaların solunması veya ağız yoluyla alınmasıyla yayılmaktadır. Etken gebe dişi köpeklerde erken embriyonik ölümlere ya da aborta neden olur. İnfekte doğan canlı yavruların çok ender olarak yaşayabildiği bildirilmiştir. Gebe olmayan dişi köpekler klinik belirti göstermezler ancak etkeni salya, burun akıntısı, vajina akıntılarıyla saçabilirler. Erkek köpeklerde spermatogenez ciddi oranda azalmakta, prostat bezi kalıcı olarak infekte olmaktadır. Bu durum da etkenin uzun süre idrarla saçılmasına neden olmaktadır. B. canis genital organların dışında diğer bölgeleri de etkileyebilir ve anterior üveit, osteomyelit, diskospondilit, menenjit, pyogranülomatöz dermatit, ve glomerulonefrite neden olabilir.

B. canis’in ana konakçısı köpekler olsa da yabani hayvanlardan tilki ve çakallarda da doğal infeksiyonun varlığı bildirilmiştir. Etken insanlara bulaştığında diğer türlere oranla daha hafif veya asemptomatik enfeksiyonlara neden olduğundan B. canis nedenli brusellozun hafife alındığı düşünülmektedir.

Bu çalışma ile

- İnsanlarla beraber yaşayan veya çeşitli sebeplerle hayvan barınakları, yetiştirme çiftlikleri veya sokakta yaşayan köpeklerle temas halinde bulunabilen sahipli köpeklerde B.canis varlığının serolojik ve moleküler yöntemlerle ortaya konulması amaçlanmaktadır.