Çocukluk dönemi ruhsal travmaların yetişkinlik döneminde mağduriyet, şiddet içeren davranışlar ve kendine yönelik yıkıcı davranışlarla yeniden canlandırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hatice Bulmuş
Danışman: Zeynep Belma Gölge
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Erken dönem çocukluk yaşantıları, çocuğun iç dünyasını şekillendirir. İçe alınan ve oluşturulan bu temsiller yoluyla çocuğun dış dünyayı nasıl algılayacağı ve dış gerçeklikle nasıl temas kuracağı belirlenir. Çocuklukta yaşanılan istismar ve ihmal hem kısa hem de uzun vadede ağır ruhsal sonuçları olan travmatik yaşantılardır. Bu çalışmanın amaçlarından biri çocukluk çağı örselenme yaşantılarının, yetişkinlik dönemindeki romantik ilişkilerde yeniden travmatik bir ilişkinin parçası olmaya devam etmedeki rolünü araştırmaktır. Çalışmanın ikinci amacı geçmiş travmatik yaşantılar ile kişinin bedenine yönelik yıkıcılığı ve riskli eylemlerde bulunması arasındaki ilişkiye bakabilmektir. Geçmiş ve güncel travmatik yaşantı arasındaki ilişkiyi araştırırken, çocuklukta yaşanılan travmanın türü, sıklığı ve süresi, birden fazla travmatik yaşantının varlığı, istismar yaşı, fail ile yakınlık derecesi, travmanın yaşandığı dönem çocuğun yaşadıklarını kapsayabilecek ve destek olabilecek ruhsal çevrenin varlığı gibi dinamiklerin etkisi incelenecektir. Erken dönem travmatik yaşantılar, çocuğun duygu düzenleme ve psikolojik farkındalık kapasitesinin gelişmesine engel olmakta ve bu durumun ileriki süreçlerde olumsuz yansımaları olmaktadır. Bu çalışmada duygu düzenleme güçlüğü ve psikolojik farkındalık kapasitesinin travmanın yeniden sahnelenmesindeki aracı rolüne bakılacaktır. Bu amaçla araştırmaya geçmişte veya halen devam eden romantik ilişkisi bulunan Türkiye'nin farklı üniversitelerinde eğitime devam eden 409 üniversite öğrencisi dahil edilmiştir. Bu çalışmada, geçmiş travmatik yaşantıları anlayabilmek amacı ile çocukluk çağı ruhsal travma ölçeği, geçmişte veya halen devam eden romantik ilişkisinde şiddet deneyimlerini anlamaya yönelik çatışmaların çözümüne yönelik yaklaşım ölçeği, risk alma davranışlarını anlamaya yönelik riskli davranışlar ölçeği, bedene yönelik yıkıcılığı araştırmak amacı ile kendine zarar verme davranışı değerlendirme envanteri, katılımcıların olumsuz ve acı veren duygusal durumlarını tolere edebilme kapasitesini yordamaya yönelik duygu düzenlemede güçlükler ölçeği ve son olarak katılımcıların hem kendi içsel deneyimleri hem de öteki ile olan ilişkileri üzerinde düşünme kapasitesini anlamaya yönelik psikolojik farkındalık ölçeği uygulanmıştır. Gruplar arasında anlamlı farklılıkların bulunup bulunmadığını ortaya çıkarmak amacıyla Ki-kare, T testi, Anova, Kruskal Wallis, Mann Whitney U testi yapılırken; gruplar arası anlamlı ilişki bulunup bulunmadığını ortaya koymak için Pearson, Spearman ve Regresyon analizleri yapılmıştır. Elde ettiğimiz bulguların sonuçlara göre intrapsişik faktörler çocukluk dönemi travmalarından şekillenmektedir ve erken dönem travmalar ile erişkinlik dönemi partner ilişkisinde fiziksel, ruhsal ve cinsel yönden istismar edilme arasında ilişki bulunmaktadır. Çocukluk çağı travmaları ayrıca romantik ilişkilerde partnere yönelik şiddet davranışı ile de ilişkilidir. Erken dönem yaşantılar ile risk alma ve kendi bedenine yönelik yıkıcı eylemler arasındaki ilişkiyi araştırıp anlamanın da önemli olduğu görülmektedir. Mağdur ve fail dinamikleri gibi risk alma ve bedene yönelik yıkıcılık da geçmiş dönem travmatik ilişkilerin ifade edilme biçimleri olarak görülebilir. Bu dinamikleri anlamada travmanın türü, sıklığı ve süresi, istismar yaşı, fail ile yakınlık derecesi ve destek alma gibi faktörlerin önemli rolü olduğu ortaya konulmuştur. Duygu düzenleme ve psikolojik farkındalık kapasiteleri, erken dönem travmatik yaşantılar ile risk alma ve bedene yönelik yıkıcılığı ortaya çıkmasında kısmi aracı rolleri olduğu, ayrıca psikolojik farkındalığın partnere yönelik şiddet davranışını anlamada kısmi aracı role sahip olduğu görülmektedir. Anahtar kelimeler: çocukluk çağı travmatik yaşantılar, travmanın yeniden tekrarlanması, yeniden canlandırma, riskli davranışlar, kendine zarar verme, mağdur ve fail olma dinamikleri, duygu düzenleme, psikolojik farkındalık kapasitesi, aracı roller