Türkiye'nin 2023 nüfus piramidine göre sağlık harcamaları projeksiyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sağlık Yönetimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HANİFE BİLLERLİOĞLU
Danışman: Özgür Aslan
Özet:Ülkemizde kişi başına düşen sağlık harcamaları 2007-2017 yılları arasında %58,6 oranında artış göstermiştir, son beş yıllık dönemde ise bu artış oranı %36,6 olmuştur. Kişi başına düşen sağlık harcamalarının reel olarak yıllık ortalama büyüme oranı değerlendirildiğinde ise 2009-2013 yılları arasında %0,8'lik, 2013-2017 yılları arasında ise %3,2'lik bir artışın olduğu tespit edilmiştir. Sağlık harcamalarındaki artış sadece Türkiye'de değil; nüfusların demografik yapısının değişmesiyle, yaşam beklentisinin giderek artmasıyla, sağlık alanında tanı ve tedavi de kullanılan teknolojik gelişmelerin hız kazanması ile birlikte global olarak tüm dünya da gerçekleşmektedir. Ancak Türkiye gelişmiş ülkelere göre demografik değişim süreci ile son zamanlarda karşı karşıya kalmıştır. Mevcut durumda Türkiye'nin 2018 yılında %8,7 olan 65 yaş üstü nüfusunun 2023 yıllında %10,2'ye yükseleceği tahmin edilmektedir. Nüfus popülasyonundaki yaşlanmanın sağlık harcamalarına etkisinin derecesi tartışılsa da, sağlık harcamalarında "popülasyon yaşlanması" vazgeçilmez bir faktör olarak kabul edilmektedir. Bu tez çalışması ile birlikte Türkiye'nin 2018-2023 yılları arasındaki sağlık harcamasının projeksiyonu; kişi başına düşen gelir, doğumda beklenen yaşam süresi, TUİK tarafından açıklanan 2023 nüfus tahmininden yola çıkarak 0-14 ile 65 ve üstü yaş aralığındaki popülasyon oranı değişkenlerinin dahil edilmesi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada zaman serisi analizi yöntemi olan ARIMAX yönteminden yararlanılmıştır. Sonuçta; 2017 yılında 1193$ olan kişi başına düşen sağlık harcamalarının 2023 yılında 1207$'a yükseleceği tespit edilmiştir. Kişi başına düşen gelir ile sağlık harcamaları arasında pozitif yönlü bir ilişki saptanmıştır; kişi başına düşen gelirde %1'lik bir artış sağlık harcamalarında %3,09'luk bir artışa neden olmaktadır. 0-14 yaş aralığındaki nüfus oranı ile sağlık harcamaları arasında ise ters yönlü bir ilişki saptanmıştır; 0-14 yaş aralığındaki nüfus oranında %1'lik bir artış sağlık harcamalarında %13,95'lik bir azalışa neden olmaktadır. Doğumda beklenen yaşam süresi ile 65 ve üstü yaş oranı değişkenlerinin sağlık harcamalarındaki etkisi anlamsız bulunmuştur.