Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Saffet Altındağ
Danışman: Dilek Eren Akyüz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Deniz seviyesi değişimi, kıyı alanlarında bataklık oluşması, yeraltı sularının tuzlanması, kıyı yapılarında erozyonu ve taşkınları gibi birçok olumsuzluklara neden olmaktadır. Bu tez çalışmasında kıyıya yakın konumu ve İstanbul’un su teminindeki önemi sebebiyle Terkos Gölü çalışma alanı olarak seçilmiştir.
Türkiye Ulusal Deniz Seviyesi İzleme Sistemi’ne ait Mareograf İstasyonlarından deniz seviyesi verileri, Meteoroloji Genel Müdürlüğünden Çatalca Radar Sahası İstasyonundan meteorolojik verileri, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden Karamandere üzerinde bulunan DO2A028 no'lu Akım Gözlem İstasyonu verileri, İSKİ Genel Müdürlüğünden Terkos Gölü Havza Bilgileri ve Terkos Gölü Baraj işletme bilgileri temin edilmiştir.
Tez çalışması kapsamında Mann-Kendall, Sen'in Eğim Analizi ve Yenilikçi-Şen olmak üzere Trend Analizi, Değişim Noktası Analizi ve Regresyon Analizi, ve Terkos Gölünün su bütçesi hesaplanmıştır. Ayrıca Hec-Ras ile Terkos Gölünü Karadeniz’e bağlayan gideğenin 2010 yılı için modellenerek aynı model 2050, 2070 ve 2100 yıllarındaki deniz seviyesi artış senaryoları için çalıştırılmıştır.
GRACE uydu verileri kullanılarak Terkos Gölü Havzası ve Karadeniz’e dökülen Dniester, Dnieper, Don, Kuban, Yeşilırmak ve Kızılırmak havzaları için toplam su kütlesi hesaplandığında tüm bu havzaların Karadeniz’e taşıdığı su miktarlarında düşüş olduğu görülmüştür. Bu düşüş TUDES verilerinde de görülmesine rağmen verilerinin uzunluğunun yeterli olmaması sebebiyle gelecek için yapılan Copernicus projeksiyonlarındaki artış dikkate alınmıştır. Böylece deniz seviyesi değişiminin etkilerini tespit etmek için 2010 yılına kıyasla 2050 yılında 0,25m, 2070 yılında 0,35m ve 2100 yılında 0,5m deniz seviyesinde artışı içeren senaryolar oluşturulmuştur. Deniz seviye değişimlerinin havza hidrolojisine geçici ve kalıcı etkileri olabilmektedir. Deniz seviyesi artışı iletilen akımın hızını azaltırken, buharlaşmayı ve yeraltı su seviyesini artırmaktadır.
İstanbul’un Avrupa yakasındaki önemli su kaynağı ve su depolama alanı olan Terkos Gölü özellikle gideğenin olduğu kısımlardan kum çekilmesinin önlenmesi ve bitkiler ile akımın ve dalgaların hızlarının kesilmesiyle korunarak tuzlanma riski azaltılabilir. Yapılan tüm araştırmalar gelecekte olası risklerin oluşturduğu maliyetin alınacak önlemlerin maliyetinden çok daha fazla olduğunu göstermektedir. Bu yüzden şimdiden bölgenin korunması ve ölçümlerin düzenli yapılması gerekmektedir.