Küçükçekmece Lagünü Bağlantı Alanı Yüzey Sularındaki Mikroplastiklerin Mevsimsel ve Alansal Değişimlerinin Belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ahmet Faruk ÇULLU
Danışman: Nüket Sivri
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sucul ekosistemlerin, atıkların bilinçsizce ortamlara bırakılması nedeniyle kirlenmesi, çevresel problemler arasındaki en önemli konu başlıklarından birisidir. Kirliliğe sebep olan bu kirleticiler arasında plastikler, sucul ekosistemler için en büyük tehlikelerden birini oluşturmaktadır. Uzun süre deformasyona uğramadan alıcı ortamda kalabilmeleri, bulundukları ortamdaki canlıların bünyesinde birikerek besin ağı yoluyla diğer canlılara aktarılabilmeleri sucul ekosistemler için büyük tehlikeler oluşturmaktadır. Bu tezin amacı, İstanbul'un Avrupa yakasında bulunan Küçükçekmece Lagünü, bağlantı alanı ve Marmara Denizi'nin lagün geçişine sınır kısmında yüzey sularında tespit edilen mikroplastiklerin mevsimsel ve alansal değişimlerini belirlemektir. Bu amaçla, Küçükçekmece bağlantı alanında belirlenen 10 farklı istasyondan, Ekim 2018 – Ekim 2019 yılları arasında, her ay düzenli olarak yüzey suyu örneklemesinde elde edilen numunelerde mikroplastik tespiti yapılmıştır. Tespit edilen ve sayımı yapılan mikroplastikler renk ve tiplerine göre kategorize edilmiştir ve böylece her istasyondaki mikroplastiklerin sayılarının yanında renk-tip dağılımı incelenmiştir. Literatür karşılaştırmasının kolaylaşması açısından kırık parçacık yapıdaki plastikler "fragment", ipliksi yapıdaki plastikler "line", ince zar yapıdaki plastikler "film" ve lif-elyaf yapıdaki plastikler "fiber" olarak İngilizce karşılıkları kullanılarak belirtilmiştir. Ayrıca zamana göre mikroplastik dağılımı belirtilmiştir. Elde edilen bulgular, istasyonlardaki en yaygın plastik tipinin fragment (%37,84), en yaygın plastik renginin ise mavi (%79,64) olduğunu göstermiştir. Zamana bağlı değişimler incelendiğinde ise, mevsimsel olarak en yüksek mikroplastik miktarının Sonbahar mevsiminde (Ort. 51,47 MPs/L), en düşük mikroplastik miktarının Yaz mevsiminde (Ort. 11,90 MPs/L) olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca en yüksek ortalama mikroplastik miktarı Ekim 2018 ayında (78,60 MPs/L), en düşük ortalama mikroplastik miktarı ise Ağustos 2019 ayında (8,00 MPs/L) gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar dikkate alındığında, alıcı ortama aktarılan mikroplastiklerin önlenmesi ve en uygun teknoloji ve maliyet süreçlerinin geleneksel evsel atık su arıtma tesislerine entegrasyonu, mikroplastik kirliliğinin önlenmesi için birkaç adım olarak ifade edilebilir. Yüzey suyu kaynaklarında (acı su, tatlı su ve deniz suyunda) tespit edilen mikroplastiklerin ortamdan uzaklaştırılması için uygun teknolojinin belirlenmesi de dikkate alınması gereken diğer konular arasındadır. Mikroplastikler ile diğer parametreler arasındaki ilişkiyi net bir şekilde ortaya koymak adına, daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Birimlerin tutarsızlığı ortadan kaldırmak ve sonuçları diğer yapılmış çalışmalar ile karşılaştırabilir kılmak için, mikroplastik tespit yönteminde uluslararası kabul görmüş standardın (ISO vb.) oluşturulması ve mutlaka bu yöntemin kullanılması önem taşımaktadır.