İnfertilite Tedavisi Gören Kadınlarda Mobil Uygulama ile Bilişsel Farkındalık Temelli Hemşirelik Desteğinin Psikososyal Durumuna Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Özen İnam
Danışman: İlkay Güngör Satılmış
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, infertilite tedavisi gören kadınlarda bilişsel farkındalık (mindfulness) temelli psikososyal destek amacıyla geliştirilen mobil uygulamanın infertil kadınların tedavi sürecindeki psikososyal durumuna etkisini değerlendirmektir. Randomize kontrollü deneysel tipteki araştırmanın örneklemini İstanbul'da bir tüp bebek merkezi ve sosyal medya aracılığıyla ulaşılan, IVF tedavisine başlayacak olan ve dahil edilme kriterlerine uyan 34 kadın oluşturmuştur. Randomizasyon uygulanarak 17 kadın deney grubuna, 17 kadın ise kontrol grubuna dahil edilmiştir. Deney grubuna, tedavinin başında çevrimiçi olarak infertilite tedavi süreci ve bilişsel farkındalık eğitimi verildikten sonra, katılımcılar infertilite tedavi aşamalarına özel bilişsel farkındalık sağlamak amacıyla geliştirilen mobil uygulamayı telefonlarına indirmiş, düzenli olarak ses kayıtlarını dinlemiştir. Kontrol grubu katılımcılara ise; sadece tedavinin başında infertilite tedavi süreci ile ilgili bir eğitim verilmiştir. Her iki grupta ilk görüşmede uygulanan Kişisel Bilgi Formu'nun yanı sıra, kadınların psikososyal durumlarını değerlendirmek üzere tedavi başlangıcında ön test ve embriyo transferi sonrası gebelik testi gününden iki gün öncesinde son test olarak, Bilişsel Farkındalık Ölçeği (BİFÖ), DASS-21 (Depresyon, Anksiyete, Stres) Ölçeği, İnfertilite Uyum Ölçeği (İU) ve İnfertilite Öz-yeterlik (İÖY) Ölçekleri uygulanmıştır. Ayrıca, deney grubuna uygulama sonunda Mobil Uygulama Değerlendirme Formu uygulanmıştır. Deney ve kontrol gruplarının sosyo-demografik, jinekolojik ve infertilite özellikleri ve ön testte uygulanan BİFÖ, DASS-21, İUÖ ve İÖY ölçeklerinden aldıkları puanlar benzerdi (p>0,05). Son testte ise; kontrol grubuna göre karşılaştırıldığında deney grubunda olan katılımcıların BİFÖ ve İÖYÖ puanlarının daha yüksek, İnfertilite Uyum Ölçeği, DASS anksiyete ve depresyon puanlarının daha düşük olduğu (p<0,05) ve DASS stres altboyutunun benzer olduğu tespit edilmiştir. Deney grubu katılımcılar değerlendirmelerinde çoğunlukla uygulamadan memnun olduklarını ve tavsiye edeceklerini belirtilmiştir. Sonuç olarak, infertilite tedavisi gören kadınlarda bilişsel farkındalık (Mindfulness) temelli psikososyal destek amacıyla geliştirilen mobil uygulamanın infertil kadınların tedavi sürecindeki psikososyal durumuna olumlu katkı sağladığı görülmüştür.