İstanbul’dan Temin Edilen Tavuk Yumurtalarında Escherichia coli Serotiplerinin Varlığının Araştırılması


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Veteriner Fakültesi, Besin Gıda Hijyeni Ve Teknolojisi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Aynur ŞENCAL

Danışman: Ali Aydın

Özet:

Yumurta, yaşamın tüm zamanlarında dengeli ve erişilebilir olması nedeniyle önemli bir hayvansal protein kaynağıdır. Üretimden tüketime zincirinin farklı aşamalarında, yumurta çeşitli patojen mikroorganizmalar ile karşı karşıya kalabilmektedir. Escherichia coli yatay ve dikey bulaşma kaynaklarıyla yumurtayı kontamine eden önemli patojen mikroorganizmalar arasındadır. Ayrıca, E. coli patojen ve zoonoz karakterde bazı patotiplere sahip olup çeşitli virülans genleriyle halk sağlığını tehdit etmektedir. Bu tez çalışması kapsamında 100 adet günlük yumurta kabuğu örneğinde E. coli varlığı konvansiyonel yöntemler ile araştırılmış ve izolatların doğrulanması Polimeraz Zincir Reaksiyonu tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen E. coli izolatları PCR ile doğrulanmış ve doğrulanan E. coli suşlarında virülans genlerinin varlığı Multipleks PCR araştırılmıştır. Farklı patotiplere ait enteropatojenik virülans gen varlıklarının tespitine yönelik; Enteroaggregative E. coli (EAEC) için astA ve aggR; Enterotoksijenik E. coli (ETEC) için elt ve sth; Enteropatojenik E. coli (EPEC) için eaeA ve bfpA; Enterohemorajik (shigatoxin üreten) E. coli (EHEC) saptanmasına yönelik ise stx1 ve stx2; Enteroinvaziv E. coli (EIEC) için invE ve ipaH; ve genleri kullanılmıştır. Analiz sonuçlarında 100 örnekten 20 (%20) numunede, toplam 24 (%24) adet E. coli suşu tespit edilmiştir. E. coli suşlarının Multipleks PCR gen analiz sonuçlarına göre toplam 24 suştan yalnızca 1 (1/24, %4) adedinin bfpA genini taşıdığı ve astA, aggR, elt, sth, eaeA, invE, ipaH genlerine rastlanmadığı tespit edilmiştir. Bulgular, yumurtalarda E. coli kontaminasyonunun mevcut olduğunu, ancak araştırılan virülans genleri açısından sınırlı bir profil sergilendiğini göstermiştir. İstanbul’da yumurta kaynaklı E. coli izolatlarında farklı enteropatojenik virülans genlerinin birlikte araştırıldığı ilk çalışmalardan biri olan araştırmanın, Türkiye’de bu alandaki çalışmalara katkı sağlaması ve halk sağlığı açısından önem taşıdığı düşünülmektedir. Bu doğrultuda, yumurta güvenliğinin sağlanması için üretimden tüketime kadar etkin hijyen ve mikrobiyolojik kontrol uygulamalarının sürdürülmesi gerekmektedir.