İstanbul’dan Temin Edilen Tavuk Yumurtalarında Escherichia coli Serotiplerinin Varlığının Araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Veteriner Fakültesi, Besin Gıda Hijyeni Ve Teknolojisi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Aynur ŞENCAL
Danışman: Ali Aydın
Özet:
Yumurta, yaşamın tüm zamanlarında
dengeli ve erişilebilir olması nedeniyle önemli bir hayvansal protein
kaynağıdır. Üretimden tüketime zincirinin farklı aşamalarında, yumurta çeşitli patojen
mikroorganizmalar ile karşı karşıya kalabilmektedir. Escherichia coli yatay ve dikey bulaşma kaynaklarıyla yumurtayı
kontamine eden önemli patojen mikroorganizmalar arasındadır. Ayrıca, E. coli patojen ve zoonoz karakterde
bazı patotiplere sahip olup çeşitli virülans genleriyle halk sağlığını tehdit
etmektedir. Bu tez çalışması kapsamında 100 adet günlük yumurta kabuğu
örneğinde E. coli varlığı
konvansiyonel yöntemler ile araştırılmış ve izolatların doğrulanması Polimeraz
Zincir Reaksiyonu tekniği
ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen E. coli
izolatları PCR ile doğrulanmış ve doğrulanan E. coli suşlarında
virülans genlerinin varlığı Multipleks PCR araştırılmıştır. Farklı patotiplere ait enteropatojenik
virülans gen varlıklarının tespitine yönelik; Enteroaggregative E. coli
(EAEC) için astA ve aggR; Enterotoksijenik E. coli (ETEC) için
elt ve sth; Enteropatojenik E. coli (EPEC) için eaeA
ve bfpA; Enterohemorajik (shigatoxin üreten) E. coli (EHEC)
saptanmasına yönelik ise stx1 ve stx2; Enteroinvaziv E. coli
(EIEC) için invE ve ipaH; ve genleri kullanılmıştır. Analiz sonuçlarında 100 örnekten
20 (%20) numunede, toplam 24 (%24) adet E. coli suşu tespit edilmiştir.
E. coli suşlarının Multipleks PCR gen analiz sonuçlarına göre toplam 24 suştan
yalnızca 1 (1/24, %4) adedinin bfpA genini taşıdığı ve astA, aggR,
elt, sth, eaeA, invE, ipaH genlerine rastlanmadığı tespit edilmiştir. Bulgular,
yumurtalarda E. coli kontaminasyonunun mevcut olduğunu, ancak
araştırılan virülans genleri açısından sınırlı bir profil sergilendiğini
göstermiştir. İstanbul’da yumurta kaynaklı E. coli izolatlarında
farklı enteropatojenik virülans genlerinin birlikte araştırıldığı ilk çalışmalardan
biri olan araştırmanın, Türkiye’de bu alandaki çalışmalara katkı sağlaması ve
halk sağlığı açısından önem taşıdığı düşünülmektedir. Bu doğrultuda, yumurta
güvenliğinin sağlanması için üretimden tüketime kadar etkin hijyen ve
mikrobiyolojik kontrol uygulamalarının sürdürülmesi gerekmektedir.