Sporcu besin destek ürünlerinin toksikolojik açıdan incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Fen Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Eda Okuroğlu

Danışman: Zeynep Türkmen

Özet:

Dünya genelinde milyar dolarlarla ifade edilen bir pazar payına sahip olan sporcu besin destek ürünleri, kalite kontrol, güvenlik, kasıtlı yanlış etiketleme ve kontaminasyon risklerini de beraberinde getirmiştir. Bu tür riskli ürünlerin kullanımına bağlı olarak klinikte zehirlenmeler, organ veya sistem hasarları yaygın olarak görülmeye başlanmıştır. Özellikle üreticilerinin veya tedarikçilerinin, formülasyonlarını gizleme eğiliminde olabildikleri ve etiket bilgisini kasıtlı şekilde değiştirdikleri bilinmektedir. Diğer taraftan istismar edilebilme potansiyeli olan yasaklı maddelerin ya da klinikte farklı amaçlar için kullanılan ilaç etken maddelerinin de katkı maddesi olarak eklendiği bildirilmektedir. Çalışma kapsamında, sporcu besin destek ürünlerinde toksik maddelerin belirlenmesi için iki farklı yöntem geliştirilmiş ve temin edilen 41 adet ürün içeriğinde, GC-MS ile geçerlilik çalışmaları yapılan 4 etken maddenin (Cinnarizine, 1,3-dimethylamiylamine, Caffeine, Sibutramine) incelenmesi için analizler gerçekleştirilmiştir. Toplam 41 ürünün 17 tanesinde Caffeine belirlenirken, ürünlerin üç tanesine Caffeine ile birlikte ayrı ayrı Cinnarizine, Sibutramine ve 1,3-dimethylamiylamine'nın eşlik ettiği görülmüştür. Ayrıca içeriğinde Caffeine belirlenen 17 ürünün, 9 tanesinin içeriğinin etiket bilgisi ile uyumsuz olduğu, 5 tanesinin ise tek seferde önerilen kullanım dozu dikkate alındığında, FDA in belirttiği günlük maksimum dozun (400 mg) üstünde olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma ile dünyada ilk defa bir sporcu besin destek ürününde Cinnarizine ilaç etken maddesi belirlenirken, Ülkemizde ilk defa sporcu besin destek ürünlerinin içeriği kontaminasyon riskleri açısından adli toksikolojik, hukuki ve klinik yönden ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Sporcu Besin Destek Ürünleri, Cinnarizine, Sibutramine, Caffeine, 1,3-dimethylamiylamine (DMAA), GC/MS, Toksikoloji.