Oklüzal dikey boyut değişikliklerinin temporomandibular eklem rahatsızlıkları üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Z. Haluk Keskin
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Özet: Temporomandibular rahatsızlıklar; temporomandibular eklemi, çene kaslarını veya her ikisini birden etkileyebilen patolojiler bütünüdür. Temporomandibular rahatsızlıklar üzerinde etkili olan en önemli faktörlerden biri oklüzal dikey boyut değişimleridir ancak oklüzal dikey boyut değişimlerinin (kayıp/azalma ya da artma) eklem rahatsızlığı oluşturma mekanizması tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışmanın amacı, oklüzal dikey boyut değişimleri ve temporomandibular rahatsızlıklar arasındaki etkileşimi değerlendirmektir. Çalışmada ayrıca, oklüzal dikey boyut ve temporomandibular rahatsızlıklar ile diş aşınmaları ve hasta psikolojileri arasındaki etkileşimler de değerlendirilmiştir. Bu çalışma, dahil olma kriterlerine uyan ve kabul eden 114 bireyin anket formları ve klinik muayene sonuçları değerlendirilerek hazırlanmıştır. Her hasta için kilo ve boy bilgileri kaydedilmiş, Ağız Sağlığı Etki Profili (OHIP-14), Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri (STAI Form Tx-1 ve Tx-2) ve Temporomandibular Rahatsızlıklar/Araştırma Teşhis Kirterleri (TMR/ATK) Ağrı Bilgi Formu doldurulmuştur. Klinik muayeneler TMR/ATK Klinik Muayene Formu yardımıyla yapılmıştır. Dentisyon ve oklüzyon incelenerek, her hastadan alçı model ile aşınma değerlendirmesi yapabilmek için üst ve alt aljinat ölçü alınmış ve ekstraoral muayene ile klinik muayene sonlandırılmıştır. Bu çalışma ile oklüzal dikey boyutun Türk toplumunda %35,09 oranda düşük, %18,42 oranda yüksek olduğu belirlenmiştir. Dikey boyutun cinsiyet, vücut kütle indeksi, medeni durum ve depresyon ile olan anlamlı ilişkisi kanıtlanmış ve çene hareketinde ağrıya yatkınlığa sebebiyet verdiği belirlenmiştir. Yaygın beklentinin aksine dikey boyut ve diş aşınması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Bu durum ancak dentoalveolar kompansasyon teorisi ile açıklanabilmektedir. Çalışmada, diş aşınmasının temporomandibular eklem rahatsızlıklar, yaş, vücut kütle indeksi, medeni durum ve sigara kullanımı ile anlamlı ilişkisi ispatlanmış ve kas ağrılarına yatkınlığa sebep olduğu yorumlanmıştır.