• Ana Sayfa

TUZTAŞI (ÇANAKKALE) ALTIN CEVHERLEŞMESİNİ OLUŞTURAN ÇÖZELTİLERİN KÖKENİ VE KARAKTERİSTİKLERİ

Arş. Gör. Dr. FATİH ÖZBAŞ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Nurullah Hanilçi

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Tuztaşı (Çanakkale-Ayvacık) Au cevherleşmesi, Biga Yarımadası'nda bulunmaktadır. Bölge, pek çok epitermal Au-Ag (Ağı Dağı, Kirazlı, Kısacık, Şahinli, Koru, Madendağ), porfiri Au-Cu-Mo (Halilağa, Tepeoba), skarn tipi Pb-Zn±Cu (Handeresi, Bağırkaçdere, Culfaçukuru) yataklarıyla birlikte çok önemli bir madencilik bölgesidir. Tuztaşı Au cevherleşmesinin bulunduğu alanda yaşlıdan gence doğru; (i) Kazdağ Metamofiklerine ait Orta Karbonifer yaşlı Sütüven Formasyonu, (ii) Geç Kratese yaşlı Çetmi Ofiyolitik Melanjı’na ait birimler, (iii) Oligo-Miyosen yaşlı Evciler Plütonu ve (iv) Geç Miyosen yaşlı İlyasbaşı Formasyonu yer alır. 

Tuztaşı Au cevherleşmesine ait kuvars damarları, çalışma alanında dört farklı bölgede yüzey vermektedir. En uzun damar, kesikli olarak 2 km boyunca devam eden ve "Ana Kuvars Damarı" olarak adlandırılan K50D doğrultusunda yer alır ve 40° KB eğimlidir. Cevherleşme ve çevresinde arjillik ve propilitik alterasyonlar gözlenir. Kuvars damarlarının parlak kesitlerinde hematit, zonlu hematit, zonlu götit, pirit ve nabit altın mineralleri gözlenmiştir.

Tuztaşı (Çanakkale-Ayvacık) Au cevherleşmesi, Biga Yarımadası'nda bulunmaktadır. Bölge, pek çok epitermal Au-Ag (Ağı Dağı, Kirazlı, Kısacık, Şahinli, Koru, Madendağ), porfiri Au-Cu-Mo (Halilağa, Tepeoba), skarn tipi Pb-Zn±Cu (Handeresi, Bağırkaçdere, Culfaçukuru) yataklarıyla birlikte çok önemli bir madencilik bölgesidir. Tuztaşı Au cevherleşmesinin bulunduğu alanda yaşlıdan gence doğru; (i) Kazdağ Metamofiklerine ait Orta Karbonifer yaşlı Sütüven Formasyonu, (ii) Geç Kratese yaşlı Çetmi Ofiyolitik Melanjı’na ait birimler, (iii) Oligo-Miyosen yaşlı Evciler Plütonu ve (iv) Geç Miyosen yaşlı İlyasbaşı Formasyonu yer alır. 

Tuztaşı Au cevherleşmesine ait kuvars damarları, çalışma alanında dört farklı bölgede yüzey vermektedir. En uzun damar, kesikli olarak 2 km boyunca devam eden ve "Ana Kuvars Damarı" olarak adlandırılan K50D doğrultusunda yer alır ve 40° KB eğimlidir. Cevherleşme ve çevresinde arjillik ve propilitik alterasyonlar gözlenir. Kuvars damarlarının parlak kesitlerinde hematit, zonlu hematit, zonlu götit, pirit ve nabit altın mineralleri gözlenmiştir. 

Kuvars damarlarında genellikle kokart, sakarodial, tarak, breşik, karbonat nedeniyle oluşan boşluklu (vuggy) dokular gözlenmiştir. Ana Kuvars Damarı’nın altın içeriği en yüksek 4,02 ppm olup ortalama 1,07 ppm'dir. Kuvars minerallerinde yapılan sıvı kapanım çalışmalarında ilk buz ergime sıcaklığı (Te °C) değerlerinin -40,1 ile -36 °C arasında değiştiği, ortalama homojenleşme sıcaklığı (Th°C) 221°C ve ortalama tuzluluk ise %0,7 NaCl olduğu belirlenmiştir. Katodoluminesans çalışmalarında, kuvars minerallerinin çoğunlukla tek bir çökelim fazında geliştiği gözlenmiştir. Kuvars minerallerinde yapılan SEM-EDX analizlerinde Cu, Fe, S, Pt ve Sb gibi elementleri yüksek değerlerde içeren çeşitli mineraller tespit edilmiştir. Ana Kuvars Damarı'na ait kuvarslardan yapılan oksijen izotop analizleri 6,7 ile 8,6 arasında değişmektedir (δ18O ‰ SMOV). Oksijen izotop değerleri ve homojenenleşme sıcaklığı birlikte değerlendirildiğinde altın taşıyan çözeltinin meteorik kökenli olduğu tespit edilmiştir. 

Alterasyon tipi, mikrotermometrik veriler ve kuvars dokuları bağlamında, Tuztaşı Au cevherleşmesi düşük sülfidasyon tip bir epitermal Au cevherleşmesi olarak tanımlanabilir.