MEYVE SUYU ENDÜSTRİSİ YAN ÜRÜNLERİNDEN YÜKSEK KATMA DEĞERLİ ÜRÜNLERİN GERİ KAZANIMI
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Mehmet Bilgin
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Vişne ve şeftali
mahsüllerinin üretim ve tüketimi dünya çapında yaygınlaşmıştır. Üretimi hızla
artmaya devam eden bu ürünlerin ticari olarak işlenmesi, endüstriyel atık
olarak büyük miktarlarda posa, kabuk, yaprak gibi yan ürünlerin birikmesine yol
açmaktadır. Söz konusu yan ürünlerin değerlendirilmesi, ulusal ve çevresel
ekonomi açısından büyük önem arzetmektedir. Gıda ve zirai atıkların değerli
bileşenlerinin geri dönüşümü, gıda zincirine yeniden dahil edilmesi ve
fonksiyonel katkı maddesi olarak kullanılması ileri teknolojiler sayesinde
mümkündür.
Bu tez kapsamında,
vişne ve şeftali atık yan ürünlerinden fenolik ve antosiyanin bileşenlerce
zengin ekstrakt eldesi için çeşitli prosesler karşılaştırmalı olarak
sunulmuştur. Öncelikle her bir meyveye ait yan ürünler, içerdikleri biyoaktif
özellikler açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Her ikisi mevyenin
de kabuklarının en yüksek oranda biyolojik olarak aktif bilşenlere sahip olduğu
gözlendikten sonra çalışmalara bu yan ürün üzerinden devam edilmiştir. Söz
konusu atıklar mikrodalga destekli esktraksiyon (MDE), ultrasonik destekli
ekstraksiyon (UDE), homojenizatör destekli ekstraksiyon (HDE) ve otomatik
çözücü ekstraksiyonu (OÇE) olmak üzere 4 farklı ileri ve çevre dostu ayırma
yöntemleri ile ekstrakte edilmiştir. Her bir ekstraksiyon yönteminin deneysel
tasarımı, proses parametrelerinin sistem üzerine etkileri, deneysel verilerin
modellenmesi ve koşulların optimizasyonu yanıt yüzey metodolojisi (YYM) ile
gerçekleştirilmiştir. Diğer taraftan, elde edilen ışığa ve ısıya duyarlı bu özütler,
ekstraksiyon sonrası kolaylıkla bozunabilmekte ve bu durum söz konusu ürünlerin
endüstrideki kullanımlarını sınırlandırmaktadır. Dolayısıyla bu tez kapsamından
elde edilen ürünlere farklı stresler (ışık ve sıcaklık gibi) uygulanarak
çeşitli stabilite testleri uygulanmıştır.