İşitme Yetersizliği Olan Öğrencilerin Yazılı Dil Becerilerinin Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Berrin Baydık
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmada, işitme yetersizliği olan ortaokul öğrencileriyle okuma düzeylerine göre eşleştirilen işiten ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatım becerileri ile yazılı ürünlerinde hikâye elementlerini kullanma düzeyi ve dile ilişkin biçimbirim bilgisi ile sözcük dağarcığı becerilerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca çalışmada, işitme yetersizliği olan ve işiten öğrencilerin yazılı ürünlerindeki biçimbirim hataları ve hata tipleri incelenmiştir. Bu amaçla çalışmada 13 işitme yetersizliği olan öğrenci ile 13 işiten öğrencinin toplamda 26 yazılı ürünü incelenmiştir. İşitme yetersizliği olan ve olmayan öğrencilerin okuduğunu anlama düzeyleri Formel Olmayan Okuma Envanterinde yer alan öyküleyici bir metin ve metne ait okuduğunu anlama soruları kullanılarak belirlenmiştir. Öğrenciler yazdıkları metni yazısız resimli kitabın ilk sayfasındaki olayı inceleyerek oluşturmuşlardır. Ortaya koydukları yazılı ürünlerin mekanik özellikleri "Yazılı Anlatım Değerlendirme Formu" ile, yazılı ürünlerinde hikâye elementlerini kullanma düzeyi ise "Hikâye Elementleri Değerlendirme Ölçeği" ile değerlendirilmiştir. Ayrıca, öğrencilerin yazılı ürünlerinin Farklı Sözcük Sayısı (FSÖZS) değerleri hesaplanmıştır. Araştırmada öğrencilerin yazılı ürünlerinde yaptıkları biçimbirim hatalarıyla biçimbirim hata tipleri de tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, işitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı ürünlerinden hesaplanan Farklı Sözcük Sayısı değerlerinin işiten öğrencilerinkinden düşük olduğu saptanmıştır. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin hem yazılı anlatım toplam puanı hem de hikâye elementlerini yazılı ürünlerinde kullanma düzeyinin işiten öğrencilere göre daha düşük olduğu görülmüştür. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı anlatım becerileri karşılaştırıldığında, işitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı ürünlerinde başlık kullanmadığı ya da yazdığı metinle ilişkisiz başlıklar kullandığı, yazılı ürünlerindeki cümlelerin genellikle yarım bırakıldığı ve cümlelerinin çok sayıda anlatım bozukluğu içerdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, işitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı ürünlerinde bağlantı unsurlarını kullanmadıkları ve/veya hatalı kullandıkları tespit edilmiştir. Araştırmanın bir diğer bulgusu olarak, işitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı ürünlerinde hikâye elementlerini işiten öğrencilere kıyasla daha az kullandığı görülmüştür. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı ürünlerinde işitenlere kıyasla daha fazla biçimbirim hataları yaptıkları tespit edilmiştir. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin en fazla hatalı kullandıkları bağımlı biçimbirim türlerinin sırasıyla; iyelik, durum ve kip eki olduğu tespit edilmiştir. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı ürünlerindeki bağlama uygun olarak kullanılması gereken biçimbirimleri çoğunlukla kullanmayarak yazılı ürünlerinde en fazla "biçimbirim atma" hatasını yaptıkları görülmüştür.