Yangın Riskinin Kızılçam (Pinus brutia) Ormanlarındaki İdare Süresine Etkilerinin Ekonomik Analizi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi, Orman Mühendisliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Kenan Ok
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Ormancılıkta idare süresinin belirlenmesi, tarihsel süreçte genellikle yangın riski ve piyasa dalgalanmalarının göz ardı edildiği statik ve deterministik yöntemlere dayanmaktadır. Deterministik metotlar, günümüzün dinamik orman ekosistemlerinin yönetimi için esneklikten uzaktır. Bu çalışma, iklim değişikliği riskinin en fazla değişime zorlaması beklenen türlerimizden Kızılçam (Pinus brutia Ten.) meşcerelerinin aynı yaşlı amenajmanında gerekli temel bir bilgi olan optimal idare süresini stokastik yangın riski anlayışı ve makroekonomik belirsizlikler altında belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, orman yangınlarının yıkıcı etkilerini, Ortalama Yangın Aralığı (OYA) temel değişkenine göre oluşturulmuş 10, 20 ve 30 yıl senaryoları ile fiyat esnekliğine göre piyasa dinamiklerini eş zamanlı olarak hesaplayan Karbon Endeksli Orman Riskleri İdare Süresi Etkisi Simülasyonu (KORİS) adlı stokastik bir benzetim modeli geliştirilmiştir. Model, 20-70 yıl arasında değişen idare süreleri için ardışık onar yıllık periyotlarda çalıştırılarak, Net Bugünkü Değer (NBD) ve karbon depolama kapasitesi ölçülmüş, piyasa bozulmalarını ve fiyat dalgalanmalarını içeren çok tekrarlı duyarlılık analizleri yapılarak, test edilmiştir.
Elde edilen bulgular, artan yangın riski nedeniyle idare süresini 20, 30 ve 40 yıl şeklinde kısa tutmanın, ormanı yangın riskine karşı korumadığını, ormandan sürekli elde edilmesi gereken ürünlere dayalı olarak hesaplanan NBD’yi geliştirmediğini, aksine yüksek yapay gençleştirme maliyetleri ve düşük katma değerli ürün arzı nedeniyle, işletmeyi denenen 50, 60 ve 70 yıl idare sürelerine göre daha düşük ekonomik getirilere zorladığını ortaya koymuştur. Karbon depolama kapasitesinin idare süresinin uzamasıyla birlikte logaritmik bir biçimde, 50, 60 ve 70 yıllık idare sürelerinde elde edilen hacim miktarlarına bağlı olarak arttığı gözlemlenmiştir. Kümülatif yangın olasılığı ve paranın zaman değeri dikkate alındığında, odun üretiminden kaynaklı net bugünkü değerler ile tutulan karbon miktarını gösteren fonksiyonların kesiştiği optimal idare süresinin farklı senaryolarda 50 ile 54 yıl aralığında değiştiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, artan yangın riski nedeniyle, Kızılçam’ın Türkiye’deki genel yayılış alanında optimal idare süresinin 50-54 yıl arasında olmasının daha uygun olacağı saptanmıştır. Bununla birlikte, KORİS programı yardımıyla işletme sınıfına özel hasılat ve Ortalama Yangın Aralığı verileri girilerek, planlanan alana özel optimal idare sürelerinin de hesaplanabileceği, üretilen simülasyon programının diğer türlere de uyarlanması gerektiği görülmektedir.