FARKLI BÖLGELERDE VE DİKİM ARALIKLARI İLE TESİS EDİLMİŞ BAZI KAVAK KLONLARININ ODUN KALİTESİNİN TAHRİBATLI VE TAHRİBATSIZ TEST YÖNTEMLERİ İLE BELİRLENMESİ
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Düzce Üniversitesi, Orman Fakültesi, Orman Endüstrisi Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Ümit Büyüksarı
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu doktora tez
çalışmasının amacı İzmit ve İpsala yörelerinde farklı dikim aralıkları ile
tesis edilmiş kavak klon denemelerinde, klon ve dikim aralığının odun
özellikleri üzerine etkilerinin tahribatlı ve tahribatsız test yöntemleri ile
belirlenme olanaklarının araştırılmasıdır. Tez çalışması kapsamında İzmit ve İpsala/Edirne’de
3x4 m, 3x3 m, 3x2 m ve 3x1,5 m dikim aralıkları ile tesis edilmiş olan 2 farklı
melez kavak klonu (I-214 ve I-45/51) ve 3 farklı Populus deltoides klonu (I-77/51, S.307-26 ve 89.M.060)
ağaçlandırmaları deneme alanları olarak belirlenmiştir. Bu klonlardan 89.M.060
kavak klonu Türkiye’de geliştirilen bir klon olması bakımından özel önem arz
etmektedir. Seçilen deneme alanlarındaki bütün dikili ağaçlar üzerinde stres
dalga yöntemi kullanılarak liflere paralel ses iletim hızı ve dinamik
elastikiyet modülü ölçümleri yapılmıştır. Göğüs yüksekliğinden alınan artım
kalemleri üzerinde fraktometre cihazı ile radyal eğilme direnci ve liflere paralel basınç direnci testleri gerçekleştirilmiştir. Yine her bir
ağaçtan alınan artım kalemlerinde yıllık halka genişlikleri ölçülmüştür. İzmit
yöresinden dikili haldeki ölçümleri tamamlanan ağaçlardan her bir klon ve her
bir dikim aralığı için bulunduğu deneme alanının ortalamasını yansıtan 5 adet
ağaç deneme ağacı olarak kesilmiştir. Kesilen ağaçlardan 0.30-2.30 m gövde
yüksekliği arasından 2 metrelik tomruk kısımları tahribatlı laboratuvar
testleri için alınmıştır. İligili TSE standartlarına göre hazırlanan örneklerde
yoğunluk, daralma (radyal ve teğet), eğilme direnci, eğilmede elastikiyet
modülü, liflere paralel basınç direnci ve dinamik eğilme direnci değerleri
ölçülmüştür. Ölçülen tüm değerlere ilişkin tanımlayıcı istatistikler ve yöre,
klon ve dikim aralığının odun özellikleri üzerine etkisi istatistiki testlerle
ortaya konulmuştur. Ayrıca, tahribatsız-Fraktometre, tahribatsız-tahribatlı ve
fraktometre-tahribatlı testler arasındaki ilişkilerin ortaya konulması için
regresyon analizi yapılmıştır. Genel olarak, tahribatsız, tahribatlı ve artım
kaleminde yapılan testlerde P. deltoides
klonlarının (S-307-26, I-77/51 ve 89.M.060) melez kavak (I-214 ve I45/51)
klonlarına göre daha yüksek değerler verdiği, dikim aralığının odun kalitesi
üzerine etkisinin istatistiki olarak anlamlı olduğu fakat dikim aralığı
arttıkça artan ya da azalan bir ilişki olmadığı, İpsala yöresi tahribatsız ve Fraktometre
ölçümlerinde elde edilen değerlerin İzmit yöresine göre daha yüksek olduğu
sonucuna varılmıştır. Tahribatsız-tahribatlı ve fraktometre-tahribatlı ölçüm
sonuçları (dinamik eğilme direnci hariç) arasında doğrusal ve arttıkça artan
kuvvetli bir ilişki olduğu, tahribatsız ölçüm sonuçları ile fraktometre eğilme
direnci arasındaki ilişkilerin zayıf bir ilişki olduğu buna karşın fraktometre
basınç direnci ile arasındaki ilişkinin doğrusal ve arttıkça artan kuvvetli bir
ilişki olduğu belirlenmiştir.