İstanbul-Azizpaşa Ormanı İçerisinde Bir Rekreasyon Planlama Modeli Oluşturulması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı, Türkiye
Tez Danışmanı: Altınçekiç, H.
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
İstanbul; konumu, kendine özgü topoğrafik ve coğrafi yapısı, birçok dünya kentinde
bulunmayan doğal özellikleri, ekonomik gücü ve geniş etki alanı ile metropolleşme
sürecini tamamlamış bir kenttir. Küreselleşme süreci için büyük bir önem taşıyan
İstanbul metropolitenin; nüfus artışı, kentleşme, kaçak yapılaşma, işsizlik ve
sanayileşme gibi problemlerini çözmüş, kentsel çevre niteliği yüksek ve doğal çevresini
korumak için yetkililerin yöntemler geliştirdiği bir kent kimliğine kavuşması
gerekmektedir.
Doğal kaynaklar üzerinde baskı yaratan en önemli problem nüfus artışıdır. Yapılmış
olan nüfus projeksiyonları doğrultusunda İstanbul’un 2050’de 50 milyon nüfusa
ulaşacağı varsayılmaktadır. Rekreasyon ihtiyacını kent düzeyinde gidermeye çalışacak
olan İstanbullu, kentin kuzeyinde dağılım gösteren orman alanlarına baskı yapacaktır.
Günümüzde rekreasyon amacıyla kullanılan orman kaynaklarının zarar görmesi,
kaynağa dayalı rekreasyon planlama çalışmalarına gereksinimi arttırmaktadır.
Çalışmanın amacı, özellikle İstanbul gibi metropoller içinde bulunan, orman karakterine
sahip alanlarda, kaynağa dayalı planlama çalışmaları yapılması gerektiğine dikkat
çekmek ve konuya ilişkin alternatif örnek alan için bir model geliştirmektir.
Bu kapsamda tez çalışmasında, örnek alanın doğal kaynak değerlerini koruyarak
kullanma yaklaşımı ile analiz etme, rekreasyon potansiyeli üzerindeki olumlu - olumsuz
etkenleri belirleme ve elde edilen sentez verileri doğrultusunda planlanacak alanların
kullanım önceliklerini ve kullanım kapasitelerini saptamak hedeflenmiştir.
Bu bağlamda geliştirilen modelin örnek niteliği taşıması amacıyla, kent merkezine
yakınlığı, içinde rekreasyonel kullanım bulunmaması, yerleşim, maden, 2B arazileri gibi
baskı unsurları içermesi ve rekreasyon potansiyeli açısından önemli kaynak değerlerine
sahip olması nedeniyle İstanbul-Azizpaşa Ormanı örnek alan olarak seçilmiştir.
Seçilen örnek alanda, üç yöntem aşamasından oluşan bir planlama modeli kurulmuştur.
Modelin ilk yöntem aşamasında alanın korunması açısından önemli kaynak değerleri
irdelenmiş ve koruma sınıflandırılması yapılmıştır. İkinci yöntem aşamasında,
rekreasyon potansiyelini etkileyen etkenler belirlenmiş, bu etkenlerin alan üzerindeki
dağılımları incelenmiş ve rekreasyon potansiyel sınıflandırması yapılmıştır. Son
aşamada ise ilk iki sentez sonuçları karşılaştırılmış ve kullanıma açılacak alanların
öncelik sıralamaları belirlenmiştir. Kullanım ve koruma önceliklerine bağlı olarak
kullanım yoğunlukları seçilmiş ve alanların kullanım kapasiteleri hesaplanmıştır. Sentez
çalışmaları için Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)’nden, kapasite hesaplamaları için ise Çok Amaçlı Programlama Yöntemlerinden olan Hedef Programlama’dan
yararlanılmıştır.
Sonuç olarak geliştirilen model ile elde edilen bulgular ışığında, kent içi orman
alanlarında oluşturulacak alternatif rekreasyon alanları için planlama önerileri
getirilmeye çalışılmıştır.