TEMPORAL LOB EPİLEPSİSİ VE PSİKOJENİK NON-EPİLEPTİK NÖBET TANILI HASTALARDA İNTEROSEPTİF FARKINDALIK İLE DUYGU DÜZENLEME VE SOMATİZASYON ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Nazife Gamze Usta Sağlam
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
AMAÇLAR: Temporal lob epilepsisi (TLE) ve psikojenik non-epileptik nöbet (PNES) tanılı bireylerde interosepsiyonun alt bileşenlerini aynı anda ele alan çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışma, TLE ve PNES tanılı bireylerde interosepsiyonun duygu düzenleme ve somatizasyonla ilişkisini ve bu ilişkideki olası aracılık rolünü incelemeyi amaçlamaktadır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya 53 TLE ve 52 PNES hastası ile 47 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 152 katılımcı alınmıştır. DSM-5 Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme Klinisyen Versiyonu ve Kalp Atışı Algılama Testi uygulanmış ve kalp atış hızı değişkenliği (HRV) kaydı alınmıştır. Çok Boyutlu Bedensel Farkındalık Değerlendirmesi-2 (MAIA-2), Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (DERS), Somatizasyon Ölçeği, Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ve Epilepsilerde Yaşam Kalitesi Ölçeği-31 doldurulmuştur.
BULGULAR: PNES’te ortalama kalp hızı ve sempatik sistem aktivitesi sağlıklı kontrollerden daha yüksek bulunmuş, TLE grubunda anlamlı farklılaşma saptanmamıştır. İnteroseptif doğruluk ve MAIA-2 alt ölçeklerinde dikkati düzenleme, duygusal farkındalık, öz düzenleme, bedenini dinleme ve bedenine güvenme puanlarının PNES grubunda kontrolden düşük olduğu, TLE ile fark gözlemlenmediği; DERS, somatizasyon, anksiyete ve depresyon düzeylerinin en yüksek PNES, en düşük kontrol grubunda seyrettiği gösterilmiştir. Çoklu nominal lojistik regresyonda DERS, parasempatik sistem indeksi ve çocukluk çağı travmasının grup ayrımına anlamlı katkı verdiği saptanmıştır. Tüm gruplarda interoseptif dikkat düzenlemesi ile somatizasyon arasındaki ilişkinin DERS üzerinden dolaylı yolla olduğu görülmüştür.
SONUÇ: Bulgular, TLE ve PNES’te semptomların tanıya özgü değil, interosepsiyon–duygu düzenleme–somatizasyon ekseninde paylaşılan psikobiyolojik süreçlerle sürdürülebileceğine işaret etmektedir. Bu nedenle interosepsiyonun alt bileşenlerini ayıran, otonom işlevleri ve duygu düzenlemeyi bütüncül biçimde ele alan transdiagnostik modellerin yol gösterici olabilir.
ANAHTAR KELİMELER: duygu düzenleme, interosepsiyon, psikojenik
non-epileptik nöbet, somatizasyon, temporal lob epilepsisi