DONMA FENOMENİNDE MOTOR YOLAKLAR VE BEYİN SAPI YOLAKLARINDAKİ DEĞİŞİKLİKLERİN SANAL GERÇEKLİKTE ELEKTROFİZYOLOJİK OLARAK İNCELENMESİ
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Ayşegül Gündüz
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Parkinson hastalığı (PH), motor ve motor olmayan bulgularla seyreden, idiyopatik dejeneratif bir hareket bozukluğudur. Donma fenomeni (“Freezing of Gait”, FoG) ise tanı kriterleri arasında yer almayan, kısa süreli adım atamama veya aşırı kısa adımlar ile karakterize bir motor belirti olup patofizyolojisi tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu çalışmada, donma fenomenini tetikleyen durumları taklit eden sanal gerçeklik (VR) ortamlarında, motor yolaklar ve beyin sapı yolaklarında ortaya çıkan elektrofizyolojik değişikliklerin incelenmesi ve donma fenomeninin patofizyolojisinin daha iyi anlaşılmasını sağlamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 20 idiyopatik PH hastası (10 FoG+, 10 FoG–) ve 10 sağlıklı birey dahil edildi. Kortikal eksitabilite üst ve alt ekstremite motor uyarılmış potansiyeller (MEP), kortikospinal yolaklar soleus kayıtlı H-refleksi, beyin sapı yolakları orbikularis okuli (OOc) kayıtlı işitsel irkilme refleksi (İİR) ile değerlendirildi. Ölçümler VR öncesi ve sırasında, hastalar “off” dönemindeyken gerçekleştirildi. H-refleksi için amplitüd, eşik, latans; MEP için amplitüd, latans; İİR için amplitüd, latans, persistans ve süre değerleri analiz edildi. Bulgular: İki PH-FoG hastası çalışmayı tamamlayamadı. Çalışmaya katılan bireylerin klinik ve demografik özellikleri benzerdi. PH ve PH-FoG gruplarında rMT sağlıklı bireylere göre daha düşüktü. Soleus H/M oranı PH grubunda VR koşulunda sağlıklılara kıyasla arttı. PH-FoG grubunda ise H/M oranı anlamlı biçimde azaldı. VR koşulunda üst ekstremite MEP amplitüd değişimi, PH grubuna kıyasla hem sağlıklı bireylerde hem de PH-FoG grubunda daha yüksek bulundu. İİR-OOc amplitüdü, VR sırasında tüm gruplarda istirahat değerlerine göre azaldı. Sonuç: VR ortamı PH grubunda kortikomotor fasilitasyon yaparken beyin sapı yolaklarını baskılamış; spinal eksitabiliteyi artırmış, PH-FoG grubunda ise azaltmıştır. Anahtar sözcükler: H-refleks; İşitsel irkilme refleksi; Motor uyarılmış potansiyel; Parkinson hastalığı; Sanal gerçeklik.