Baltalık işletmesinde traşlama kesiminin üst toprağın bazı hidro-fiziksel özellikleri ve otsu vejetasyon üzerindeki etkisi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi, Orman Mühendisliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Ferhat Gökbulak
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmanın amacı, tıraşlama kesiminin toprağın bazı önemli hidro-fiziksel özellikleri ve otsu vejetasyon üzerindeki etkisini belirlemektedir. Baltalık ormanı ve baltalık tıraşlama alanı olmak üzere iki farklı arazi kullanımından üç farklı örnekleme zamanında (Ekim 2019, Mayıs 2020 ve Ekim 2020) toprak örnekleri alınmıştır. Toprak örneklerinde toprak tekstürü, dispersiyon oranı, permeabilite, maksimum su tutma kapasitesi, hacim ağırlığı, toprak iskelet içeriği, tane yoğunluğu, boşluk hacmi, tarla kapasitesi, solma noktası, faydalanılabilir su kapasitesi, organik madde, ateşte kayıp, toprak reaksiyonu, elektriksel iletkenlik analizleri yapılmıştır. Vejetasyon analizi için bitki sıklığı, tekerrür, bitki örtüsü, vejetasyon çeşitliliği ve topraküstü biomas miktarı gibi bitki parametreleri 8 ay boyunca gözlem ve ölçüm yapılarak belirlenmiştir. Toprak sıcaklığı, 10 cm toprak derinliğinde yaklaşık 1 yıl 2 ay, toprak nemi ise 50 cm toprak derinliğinde yaklaşık 1 yıl boyunca arazide yapılan ölçümlerle belirlenmiştir. Yine anlık, maksimum ve minimum hava sıcaklıkları da arazide yaklaşık 1 yıl boyunca ölçülmüştür. Araştırma, iki faktörlü (arazi kullanımı, örnekleme zamanı) tamamen tesadüfi blok deneme deseninde 3 tekrarlı örnekleme deseni şeklinde olup, elde edilen veriler çoklu varyans analizi ile değerlendirilmiştir. Ortalamalar Tukey testi ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre bazı toprak özelliklerinin (toprak tekstürü, erodibilite, permeabilite, maksimum su tutma kapasitesi, hacim ağırlığı, tane yoğunluğu, boşluk hacmi, tarla kapasitesi, solma noktası, faydalanılabilir su kapasitesi, organik madde, ateşte kayıp, toprak reaksiyonu (pH) ve elektriksel iletkenlik (EC)) arazi kullanımlarına göre farklılık gösterdiği (P<0,05), toprak iskelet içeriğinin ise arazi kullanımları arasında benzerlik gösterdiği bulunmuştur (P>0,05). Diğer taraftan baltalık ormanı ve baltalık tıraşlama alanında tespit edilen tane yoğunluğu, solma noktası, faydalanılabilir su kapasitesi ve toprak iskelet içeriği miktarlarının zamana bağlı olarak farklılık gösterdiği saptanmıştır (P<0,05). Vejetasyon analizi bulgularına göre, baltalık tıraşlama alanında tespit edilen bitki türü (48 adet) baltalık ormanına (26 adet) kıyasla daha fazla olduğu bulunmuştur. Baltalık tıraşlama alanında m2'de daha fazla bitki gözlenmiş olup arazi kullanımları arasındaki bu farklılığın önemli olduğu bulunmuştur (P<0,05). Baltalık tıraşlama alanında m2'de en fazla rastlanan bitki türü Rubus sp. (12,4 adet) olup, m2'de en az paya sahip bitki türleri Chondrilla juncea L., Calendula arvensis (Vaill.) L. ve Galium odaratum L. Scop. (0,4 adet) olmuştur. Baltalık ormanında sayıca en fazla olan bitki ise Doronicum orientale Hoffm. (14,6 adet) olarak tespit edilmiştir. Bununla birlikte baltalık ormanında sayıca en az rastlanan bitki ise Galium odoratum (L.) Scop. (0,4 adet) olarak bulunmuştur. Genel olarak sıcaklık artışına bağlı olarak yaz aylarında daha yüksek sayıda bitki türü gözlemlenmiştir. Baltalık tıraşlama alanında ortalama vejetasyon örtüsü değeri %10,4 bulunurken, baltalık ormanında bu değer %8,9 olarak bulunmuştur. Vejetasyon çeşitliliği açısından arazi kullanımları arasında istatistiksel açıdan farklılık görülmemiştir. Diğer taraftan topraküstü biomas miktarı baltalık ormanında 18,2 gr kuru madde/m2 iken baltalık tıraşlama alanında 55,2 gr kuru madde/m2 olarak bulunmuştur. Arazi kullanımları arasındaki bu farklılığın istatiksel açıdan anlamlı olduğu belirlenmiştir (P<0,05). Tıraşlama kesiminin toprak sıcaklığı, toprak nemi ve hava sıcaklıkları (anlık, maksimum ve minimum) üzerindeki etkisinin istatistiksel açıdan önemli olduğu bulunmuştur (P<0,05). Baltalık ormanında ölçümler sonucunda bulunan ortalama toprak sıcaklığı 15,3 °C bulunurken, baltalık tıraşlama alanında ise 17,4 °C olarak bulunmuştur. Baltalık ormanındaki ölçümler sonucunda bulunan ortalama toprak nemi miktarının (%36,33) baltalık tıraşlama alanına (%35,26) göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Diğer taraftan, baltalık ormanında ölçümler sonucunda bulunan ortalama anlık, maksimum ve minimum hava sıcaklıkları sırasıyla; 19,9 ºC, 22,9 ºC ve 9,5 ºC olarak bulunurken, baltalık tıraşlama alanında bu değerler sırasıyla 27,5 ºC, 29,8 ºC ve 7,6 ºC olarak bulunmuştur.