Anatolian Drought and Archaeology Network Analysis (Anadolu ‘da Kuraklık ve İnsanlık Tarihi İlişkisi
Güner H. T. (Yürütücü), Köse N., Büntgen U.
Diğer Ülkelerdeki Kamu Kurumları Tarafından Desteklenmiş Proje, 2022 - 2026
- Proje Türü: Diğer Ülkelerdeki Kamu Kurumları Tarafından Desteklenmiş Proje
- Başlama Tarihi: Mayıs 2022
- Bitiş Tarihi: Mayıs 2026
Proje Özeti
İsviçre Federal Araştırma Enstitüsü (Swiss Federal Research Institute WSL) ile gerçekleştirilmesi planlanan bu çalışma ile uluslararası düzeyde bir işbirliğinin sağlanması amaçlanmaktadır. Ayrıca bu enstitü Avrupa kıtasında dendkronolojik çalışmalar açısından oldukça önemli ve yetkin bir laboratuvar olarak bilinmekte ve Dünya'nın farklı ülkelerinde uluslararası işbirlikleri ile projeler yürütmektedir. Bu çalışmaya katılacak uluslararası araştırmacılar ile gerçekleştirilecek takım çalışması sonucunda Anadolu'dan 1000 yılı aşan yıllık halka kronolojileri oluşturularak bu coğrafyanın geçmiş iklim ve insanlık tarihine ışık tutacak altlıklar oluşturulacaktır. Bu kapsamda gerçekleştirilecek çalışmalar aşağıda özetlenmiştir. Artan sıcaklıklar ve artan kuraklığın ekolojik, tarımsal ve toplumsal sistemleri etkilediği Doğu Akdeniz havzası Küresel İklim değişikliğinin bölgesel bir sıcak noktası olarak tanımlanmaktadır. Bölge, özellikle arkeolojik ve tarihsel açıdan zengin olmasına rağmen, son bin yılı kapsayan yıllık çözünürlükte ve kesin olarak tarihlendirilmiş iklim rekonstrüksiyonları bulunmamaktadır. Bununla birlikte, Anadolu'nun güneydoğusundaki Kilikya jeo-kültürel bölgesi, 1000 yaşına yakın boylu ardıç (Juniperus excelsa), Toros sediri (Cedrus libani) ve karaçam çam (Pinus nigra) türlerinin oluşturduğu orman kuşağına ev sahipliği yapmaktadır. Güneydoğu Toroslar’ın doğal yaşlı ormanlarının ve bu ağaçların kullanıldığı ahşap yapıların bin yıllara ulaşan tür bazında yıllık halka kronolojileri oluşturma potansiyeli bulunmaktadır. Bu proje ile yapılacak arazi çalışmaları sonucunda yukarıda belirtilen ağaç türlerinden alınacak örnekler ile bin yılı aşan yıllık halka kronolojileri oluşturulacaktır. Bu amaçla; Mersin ve Adana Orman Bölge Müdürlüğü sınırları içerisinde üst yükseltilerde bulunan saf ve karışık yapıda Toros sediri, boylu ardıç ve karaçam orman alanlarından örnek alınması planlanmaktadır. Örnekler canlı ağaçlardan iki yönlü artım kalemi şeklinde, ölü ağaçlardan, kesilmiş ağaçların ormanda kalan dip kütüklerinden ise disk şeklinde alınacaktır (dendrochronological fieldwork). İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi, Odun Anatomisi ve Yıllık Halka Araştırma Laboratuvarı’na getirilen örnekler preparasyon (sample preparation) işlemleri tamamlandıktan sonra, artım kalemleri ve disk örneklerinde yer alan yıllık halkalar ve artım miktarları tespit edilecektir. Farklı ağaçlardan elde edilen ve sayısal olarak ölçümü gerçekleştirilen yıllık halka kayıtları, çalışma kapsamında oluşturulacak kronolojik model ile birbirleri ile eşlenerek tarihsel olarak en geriye giden dendrokronolojik model oluşturulacaktır (cross-dating, and chronology development). Elde edilecek dendrokronolojik model yine çalışma kapsamında oluşturulacak istatistiksel model ile iklimsel değişkenler ile ilişkilendirilecektir. Bu sayede çalışmanın gerçekleştirileceği bölgeye ait geçmiş dönem iklim rökonstrüksiyon(lar) yapılacaktır. Oluşturulan rökonstrüksiyonel iklim modellemesi, gelecek dönem iklim modellemelerinde ve projeksiyonlarında kullanılabilecektir. Çalışma kapsamında oluşturulacak modellemeler ve bu modellemelerin oluşturulması aşamasında geliştirilecek teknikler (ölçüm, örnekleme, ilişkilendirme, modelleme) işbirliği yapılacak kurum ile karşılıklı olarak kurulacak teknoloji transfer modeli sayesinde ülkemize ve uluslararası camiaya kazandırılacaktır. Uluslarası ölçekte gerçekleştirilecek bu işbirliğinin gelecekte farklı ölçek ve kapsamlarda gerçekleştirilecek Ar-Ge çalışmalarının önünü açacağı düşünülmektedir. Uluslarası ölçekte gerçekleştirilecek bu Ar-Ge çalışması ile ülkemizdeki doğal kaynaklardan farklı bir boyutta, bilgi üretilmesi boyutunda nasıl faydalanılabileceği araştırılacaktır. Elde edilecek dendrokronolojik ve iklimsel bilgilerin faydalanılması ve gelecek iklimsel modellemelerin oluşturulması ekonomik açıdan geleceğin planlanması için büyük bir önem taşımaktadır