Bayazit Ş. S. (Yürütücü), Çavuşoğlu F., Taşdelen Yücedağ Ç., Kılınç N., Kösemen A., Erdem E., et al.
TÜBİTAK Projesi, 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, 2024 - 2026
|
Proje
Özeti
Küresel ısınmanın ve dolayısıyla iklim değişikliğinin yol açtığı ve
önümüzdeki yıllarda daha da şiddetleneceği düşünülen kuraklık, insanların temiz
su kaynaklarına ulaşmasını imkânsız hale getirecektir. Günümüzde dahi
milyarlarca insan temiz su kaynaklarına ulaşamamaktadır. Ülkemiz kuraklıktan
en çok etkilenecek bölgelerden biridir. Bu yüzden su kaynaklarımızı
artırmamız çok ciddi önem arz etmektedir. Ülkemizin deniz suyuna ulaşımının
kolay olması neticesinde, tuzlu suyu, kullanılabilir veya içilebilir su haline
getirmek kullanılabilecek en pratik çözümlerden biridir. Enerji sarfiyatının
az olmasından dolayı kapasitif deiyonizasyon (CDI) yöntemi bu proje önerisi
için seçilmiştir. Bu sistemin çalışması için gerekli olan yaklaşık 1,2-2
V’luk akım metal-organik kafes yapılarıyla elde edilecek dikey temas-ayrılma
prensibine göre çalışan nanojeneratörler yardımıyla sağlanacaktır. Hazırlanacak
olan akışlı kapasitif deiyonizasyon (FCDI)
hücreleri ile süperkapasitör hücreleri analog yapılardır. Bu sebeple 2 adet FCDI
hücresi hazırlanacak, bir hücre tuz giderme işlemi yaparken (şarj hücresi)
diğer hücre de enerji geri kazanımı (deşarj hücresi) olarak görev yapacaktır.
İki hücre arasına bir DC-DC dönüştürücü koyularak birbirine bağlanacaktır. Bu
şekilde iyon deşarjından enerji sağlanacaktır. Bu proje önerisinin maksimum enerji verimliliği
ile çalışması planlanmaktadır. FCDI hücrelerinin elektrotları için iletkenlik
özelliğine sahip MOF’lar üretilecektir. Bu MOF’lar tetrathiafulvalene ve
triazollerden oluşacaktır. Ayrıca bu MOF’lardan MOF-üzeri-MOF yapıları da
hazırlanacaktır. Yüksek yüzey alanı, gözenekli yapıların çeşitliliği gibi iki
veya daha fazla MOF'un entegrasyonundan elde edilen ayırt edici yapısal
özellikler, onlara adsorpsiyon/ayırma, heterojen kataliz ve sensör
alanlarında umut verici uygulama potansiyelleri kazandırmıştır. Ayrıca, MOF-üzeri-MOF'tan
türetilmiş işlevsel malzemeler, elektrokataliz, süper kapasitörler ve Li-ion
piller dahil olmak üzere enerji ile ilgili uygulamalarda da mükemmel
performans gösterir. Henüz CDI metodu ile tuz gideriminde
kullanılmamışlardır. MOF’lar ve MOF-üzeri-MOF’lar solvotermal yöntemle
üretilecektir. MOF-MOF çekirdek-kabuk yapıları epitaksiyel büyüme metodu ile
hazırlanacaktır. Bu malzemelerin dışında MXene’ler de elektrot malzemesi
olarak üretilecektir. V2C, Nb4C3 ve Ti3C2
MXene’leri öğütme, yüksek sıcaklıkta piroliz ve aşındırma metotları sırasıyla
kullanılarak sentezlenecektir. Sodyum süper iyonik iletken (NASICON) yapıları
MOF ve MXene’lerden türetilecektir. Bunu için sodyum fosfat ve fosforik
asitle beraber solvotermal metot uygulanacak ve daha sonra piroliz edilerek
elde edileceklerdir. MOF ve MXene’lerden türetilmiş NASICON yapılar da henüz FCDI
çalışmalarında kullanılmamıştır. Bu malzemelerin üretilmesinde
kullanılacak olan MOF ve MXene’ler düzgün yapılı kristallerdir. NASICON
üretiminde kalıp olarak kullanılmaları elde edilecek nanomalzemenin düzgün
dizilimli olmasını sağlayacak ve elektrik iletkenliğini artırmada yardımcı
olacaktır. Ayrıca her iki malzemede geniş yüzey alanına sahip olduğu için
NASICON’larında yüzey alanlarının geniş olacağı öngörülmüştür. MOF’lar
yüksek yüzey alanları sayesinde sodyum elektrosorpsiyonunda başarılı sonuçlar
elde edilmesini sağlayacaktır. MXene’ler hem elektrik iletkenliğine sahip
olması hem de tabakaları sayesinde sodyum elektrosorpsiyonuna elverişlidir.
NASICON’lar ise sodyum pillerinde kullanıldıkları için CDI çalışmalarında da
başarılı sonuçlar verecekleri düşünülmektedir. Nanojeneratörler için de başarılı sonuç elde
edilmiş olan tetrafluorotereftalik asit organik bağlayıcısı kullanılarak
farklı metallerle MOF’lar elde edilecektir. Dikey tüp şeklinde içerisinde
ileri-geri yönde hareket eden her iki ucunda da MOF’lardan elde edilmiş
elektrotlar bulunan ve deniz dalgası sayesinde hareket ederek temas-ayrılma
moduna göre elektrik üretecek şekilde hazırlanacaktır. Bu cihazlar önce
hazırlanıp denenecek daha sonra FCDI sistemine bağlanacaktır. Elektrokimyasal çalışmalar için farklı tuz
konsantrasyonları (1, 5, 10, 20 ve 30 g/L),
farklı akımlar (1-2 V arası, 0,2 Voltluk adımlarla) gibi çeşitli değişkenler çalışılacaktır.
Ayrıca elektrot malzemesi içindeki nanomalzemelerin oranları da
farklılaştırılarak en verimli sistem geliştirilecektir. Çalışmalar, galvanostat yardımıyla ve elektrokimyasal
empedans spektroskopisi kullanılarak analiz edilecektir. Proje önerisinin prosesin başlatılması için
gereken enerjiyi de kendisi üreterek, enerji sarfiyatı yapmadan tuz giderme
işlemi yapması ve ayrıca enerji geri kazanımı sağlaması sebebiyle çok faydalı
sonuçlar sağlayacağı düşünülmektedir. Son aşamada
her 3 cihazın optimum şartları belirlendikten sonra cihazlar birleştirilip
bir prototip cihaz elde edilecektir. Bu cihazın performansı test edilecektir. |