Akademik Veri Yönetim Sistemi
Yer Çelik E. N.(Yürütücü), Ayan S., Özel H. B., Turfan N., Yer B. M.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2018 - 2020
Doğal bir
antioksidan ajan olan “Melatonin” biyolojik dokuları serbest radikallerin
zararlı etkilerinden koruma işlevi üstlenen önemli bir hormondur. Son yıllarda
yapılan çalışmalarda “eksojen melatonin” uygulamalarının bitki büyüme ve
gelişimi üzerine ve abiyotik stres koşullarına toleransın geliştirilmesinde
pozitif yönde etkisi olduğu tespit edilmiştir. Çalışma materyali olarak yarı
kurak alanlara adaptasyonu yüksek olan 2+0 yaşlı çıplak köklü Anadolu Karaçamı
fidanları seçilmiştir. Proje kapsamında 4 farklı dozda 250μM - 500μM - 1000μM - 1500μM, iki farklı yöntem şeklinde
(fidan ibrelerine spreyleme ve fidanın kök bölgesini daldırma) “eksojen
melatonin” uygulaması yapılmıştır. Bu
araştırma projesi ile; fidanlıktan sökülen fidanların, ağaçlandırma sahasına
dikim sürecindeki adaptasyonunu incelemek hedeflenmiştir. Kontrol grubu ve
farklı dozlarda uygulanan melatonin işlemlerine ait fidanlar üzerinde; fidan
boyu (FB), kök boğazı çapı (KBÇ), fidan yan dal sayısı (YDS), tomurcuk sayısı
(TS), fidan gövde ve kök taze ağırlıkları (GTA, KTA), toplam fidan taze
ağırlığı (FTA), fidan gövde ve kök kuru ağırlıkları (GKA, KKA), toplam fidan
kuru ağırlığı (FKA), kuru kök yüzdesi (%KKök), katlılık (Kİ), gürbüzlük indisi
(Gİ) ve dickson kalite indeksi (DKİ) gibi morfolojik fidan karakteristikleri ile
prolin, toplam çözünür protein, hidrojen peroksid (H2O2),
melondialdehit (MDA), klorofila, klorofilb, toplam klorofil, klorofil a/b,
karatenoid, sukroz, glıkoz gibi biyoaktif kimyasal değişkenlikler
incelenmiştir. Bunun yanında SOD ve POD gibi antioksidan enzim aktiviteleri
belirlenmiştir. Orman ağaçlarında “eksojen melatonin” uygulamaları ilk kez bu
araştırma projesi ile ele alınmıştır. Sonuç olarak; dışsal uygulanan (eksojen) melatonin
maddesinin karaçam fidanları üzerindeki morfolojik ve biyokimyasal değişikleri,
hem ibrelere spreyleme hem de köke yapılan daldırma yöntemlerinde genel olarak değerlendirildiğinde,
en iyi sonuçlar düşük dozlarda saptanmıştır. Kontrol grubu fidanlarına göre
sırasıyla 250 μM>500 μM >1000 μM >1500 μM uygulama doz gruplarında istatiksel olarak anlamlı
sonuçlar (p<0,05) elde edilmiştir. Kullanılan melatonin maddesi fidanların
düşük sıcaklıklara ve yarı-kurak iklim şartlarına dayanıklılığı üzerinde
metabolik sürece destek sağlamaktadır.