Akademik Veri Yönetim Sistemi
Çağlayan İ., Şahin A.(Yürütücü)
Diğer Resmi Kurumlarca Desteklenen Proje, 2016 - 2019
Çalışmanın amacı, Türkiye’nin ilk orman amenajman planı olan Hendek Mustafa Şeref Bey Ormanı’nın (Çamdağı 1917 Plan ünitesi) 1917 - 2015 yılları arasındaki değişimlerini, orman amenajman planlarının verileri ve meşcere haritalarının konumsal analizleriyle karşılaştırmalı olarak ortaya koymaktır. Plan ünitesindeki zamansal değişimler 1917-2015 aralığındaki tüm amenajman planlarından, konumsal değişimler ise 1917 (Hendek Mustafa Şeref Bey Orman Amenajman Planı), 1972 (Kurtköy Orman İşletme Şefliği Kurtköy Serisi Orman Amenajman Planı) ve 2015 (Çamdağı 1917 Orman İşletme Şefliği Amenajman Planı) yıllarına ait meşcere haritalarından oluşturulan sayısal meşcere haritalarından yararlanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, adı geçen planlardan; arazi kullanım tiplerine göre meydana gelen değişimler, ağaç türü ve tür karışımı ile meşcere kompozisyonundaki farklılaşmalar, meşcere gelişim çağlarındaki ve kapalılık sınıflarındaki değişimler, servet ve artım miktarındaki artış ve azalış miktarları, gerçek ve optimal periyodik alanların yaş sınıflarına dağılımı ile ormanlardan faydalanmada kullanılan ana amenajman metodları ile yardımcı metodlar karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. İncelenen dönem içerisinde; sekiz plan dönemi yaşandığı, yedi kez plan ünitesinin sınırları ve alanlarının önemli değişikliklere uğradığı, altı farklı yönetmelik esaslarına göre planlama çalışmalarının yapıldığı tespit edilmiştir. Zamana bağlı olarak, işletme sınıfı sayısında ve işletme amaçlarında artış ve çeşitlilik görülmektedir. Plan ünitesindeki ormanların odun üretimi dışındaki fonksiyonları 2004 yılı planıyla birlikte daha çok dikkate alınmaya başlanmıştır. Zaman içerisinde haritalama tekniğinin önemli derecede geliştiği, bilgi teknolojilerinin daha etkin kullanılmasının çalışmaların güven düzeyini yükselttiği görülmüştür. Buna karşın, 1917 - 1972 dönemi planlarında, yetişme ortamı ile ilgili bilgiler bölme ve bölmecik düzeyinde toplanırken, 1972 sonrasında bu bilgiler plan ünitesinin geneli için toplanmış ve bu açıdan bir gerileme saptanmıştır. 1972 sonrasında değişen bu envanter şeklinin, silvikültürel planlamanın yetersiz kalmasına neden olduğu görülmüştür. Çalışma sonucunda, 1917, 1972 ve 2015 planlarının arazi kullanım tiplerinin alanları ve konumsal durumları arasında zamana bağlı olarak önemli ve anlamlı farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Yüzyıllık süre içerisinde toplam orman alanı miktarında azalma, tarım alanlarında ise artışın olduğu belirlenmiştir. Plan ünitesindeki ağaç türü ve meşcere kompozisyonunda da zamana bağlı olarak değişiklik olduğu görülmüştür. Yüz yıllık süre içerisinde ormanların % 91,16’sının tam kapalılığa sahip olduğu ve hektarda 120 m³’lük servet artışı sağlandığı belirlenmiştir. 1972 ile 2015 yılları arasında ise, plan ünitesi ormanlarında hektarda ortalama 1,82 m³’lük (% 44,61) verim artışı sağlanmıştır. Yaş sınıflarının gerçek ve optimal periyodik alanları arasındaki farklarının son dönem planlarında azalmasına rağmen, dengeli bir dağılım göstermediği, ortaya konmuştur.