Akademik Veri Yönetim Sistemi
Kayacan N. S., Yarar E.(Yürütücü), Akbay B.
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2025 - 2025
Giriş:
Önemli
bir halk sağlığı sorunu olan kadına yönelik şiddetin önlenmesinde; kadınların
güçlendirilmesini merkeze alan eğitim ve farkındalık çalışmalarını içeren
etkili ve sürdürülebilir stratejik planlamalar ön plana çıkmaktadır. Bu kapsamda
planlanacak girişimlerde, kadınların konuya ilişkin bilgi ve tutumlarının
belirlenmesi; kadına yönelik şiddetin tanınması ile uygun yönlendirme ve destek
mekanizmalarının güçlendirilmesine yönelik çalışmaların yaygınlaştırılması önem
taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, kadınlara verilen yapılandırılmış
farkındalık eğitiminin kadına yönelik şiddete ilişkin bilgi ve tutumları
üzerindeki etkisini belirlemektir.
Yöntem:
Araştırma,
tek gruplu ön test–son test yarı deneysel tasarım tipi kullanılarak
gerçekleştirilmiş ve İstanbul’daki iki sivil toplum kuruluşunun yerel
örgütlenmelerine bağlı 38 kadın katılımcı ile yürütülmüştür. Veri toplama
sürecinde araştırmacılar tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan
“Tanıtıcı Bilgi Formu”, “Kadına Yönelik Şiddet Bilgi Düzeyi Değerlendirme
Formu” ve “İSKEBE Kadına Yönelik Şiddet Tutum Ölçeği” kullanılmıştır.
Katılımcılara, “Kadına Yönelik Şiddette Yapılandırılmış Farkındalık Eğitimi”
uygulanmış ve ölçümler eğitim öncesi ve sonrası gerçekleştirilmiştir. Verilerin
analizi Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) v27 programı ile
yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular:
Kadınların,
%31,6’sı yaşamının herhangi bir döneminde şiddete maruz kaldığını, %44,7’si ise
başka bir kadına yönelik şiddete tanık olduğunu; yalnızca %21,1’i daha önce
kadına yönelik şiddet konusunda eğitim aldığını bildirmiştir. En sık
psikolojik/duygusal şiddet (%50,0) ifade edilmiştir. Kadına Yönelik Şiddet
Bilgi Düzeyi Değerlendirme Formu puanı eğitim öncesi 6,64±1,61 iken eğitim
sonrası 8,49±0,95’e yükselmiş ve fark anlamlı bulunmuştur (t=-7,85; p<0,001;
d=1,45). Kadına Yönelik Şiddet Tutum Ölçeği toplam puanı 129,18±12,75’ten
135,84±12,71’e artmış (t=-2,41; p<0,05; d=0,39); bedene yönelik tutumlar alt
boyutunda anlamlı artış saptanırken (t=-2,79; p<0,05), kimliğe yönelik
tutumlar alt boyutunda anlamlı değişim görülmemiştir (p=0,142). Regresyon
analizinde model anlamlı bulunmuş (F=4,70; p=0,037); bilgi düzeyi ile tutum
arasında pozitif ilişki olduğu (R=0,340; R²=0,115) ve bilgi düzeyinin tutumun
anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir (β=0,340; p=0,037). Bilgi
düzeyinde oluşan 1 birim standart sapma kadar bir artışın tutum üzerinde 0,340
birim (Beta=0,340) standart sapma kadar bir artışa dolayısıyla kadınların
kadına yönelik şiddete karşı daha olumsuz bir tutuma sahip olmalarına neden
olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Bu
araştırma, yapılandırılmış farkındalık eğitimi sonrasında kadınların hem bilgi
hem de tutum puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı artış olduğunu
göstermiştir. Bu bulgular doğrultusunda araştırmanın H1 ve H2 hipotezleri desteklenmiştir.
Ayrıca elde edilen sonuçlar, yapılandırılmış farkındalık eğitiminin kadınların
kadına yönelik şiddete ilişkin bilgi düzeylerini anlamlı ve yüksek etki
büyüklüğüyle artırdığını, ayrıca şiddete karşı tutumlarını daha net ve olumsuz
yönde güçlendirdiğini ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler: Kadına Şiddet, Bilgi, Tutum,
Farkındalık, Güçlendirme