Akademik Veri Yönetim Sistemi
Kartal S. N. (Yürütücü), Soytürk E. E., KÖSE C. (Yürütücü)
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Doktora, 2022 - 2024
Ağaç malzemeyi degrade etkenlerden korumak için en önemli yöntemlerden biri biyosit karakterde maddeler ile emprenye işlemleridir. Emprenye endüstrisinde uzun yıllardır çeşitli formülasyonlar kullanılsa da bakır (Cu) günümüzde üstün biyosit özellikleri sebebi ile bu formülasyonlar arasında en geniş kullanıma sahip elementlerden biridir. Son yıllarda geleneksel (suda çözünür) bakır sistemlerinin yanı sıra mikronize ve nano bakır içeren sistemler de odun koruma alanında önem kazanmıştır.
Bakır sıklıkla kullanılan biyosit özellikli bir emprenye maddesi bileşeni olsa da odunda tahribat yaratan bazı mantarların bakıra toleranslı olduğu bilinmektedir. Dolayısı ile bakır içeren bileşenlerin kullanıldığı her odun koruyucu formülasyonun etkinlik derecesi, bu formülasyonların bakıra toleranslı odun çürüklük mantarlarına karşı etki düzeyi ile sınırlıdır. Bakır toleransı olan mantarlar, hücre dışı enzimler, enzimatik olmayan oksidatif sistemler veya düşük moleküler ağırlıklı bileşikler aracılığıyla bakırın atık ahşaptan geri alınmasında da önemli bir rol oynayabilmektedir. Bazı mantar türlerinin yüksek bakır toleransı göstermesi, bakır içeren ahşap koruyucularla emprenye edilmiş atık ahşabın mikoremediasyonunda önemli bir etkiye sahip olabilir. Ayrıca çeşitli metal iyonlarının bakır toleransı ve oksalik asit üretimi konusunda tetikleyici etkisi olabilmektedir.
Bu doktora tez projesi kapsamında geleneksel suda çözünen ve nano bakır içeren sistemler kullanılarak emprenye edilmiş odun örnekleri seçici lignin degradasyonu yaratan beyaz çürüklük mantarlarına belirli periyotlar ile maruz bırakılacaktır. İlk retensiyonu bilinen emprenye edilmiş odunlarda daha sonra ICP ile elementel analiz gerçekleştirilecek, böylelikle mantarların bakır geri kazanımındaki etkisi araştırılacaktır. Ayrıca mikoremediasyon işlemi sonrasında odun örnekleri ve mantarlardan ekstrakte edilen numunelerdeki oksalik asit miktarı HPLC kantitatif analizi ile belirlenecektir. Böylelikle çürüklük ve mikoremediasyon mekanizması ile oksalik asit üretimi arasında bir ilişki olup olmadığı ortaya konmaya çalışılacaktır. Bununla birlikte kalsiyum (+II) ve demir (+III) iyonlarının test mantarlarında oksalik asit üretimini indükte edip etmediği de bakır toleransı ile ilişkilendirilerek açıklanmaya çalışılacaktır.