Aşırılıkçı düşünce biçiminin bazı psikososyal değişkenler açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Esra Gürbulak
Danışman: Zeynep Belma Gölge
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son yıllarda terörizm üzerine yapılan çalışmaların hızla artmasına rağmen sınırlı sayıda çalışmanın bu konuyu psikososyal faktörler çerçevesinden ele aldığı görülmüştür. Çalışmamızda, genel popülasyon içerisinde terörizm faaliyetlerinin alt yapısını hazırladığı düşünülen şiddet içeren aşırılıkçı zihniyetle ilişkili olabilecek psikososyal özelliklerin araştırılması amaçlanmıştır. Örneklem, Türkiye'nin çeşitli illerinde yaşayan 18 yaş üzeri 495 katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcılara "Demografik Bilgi Formu", "Aşırılıkçı Düşünce Biçimi Ölçeği", "İntikam Ölçeği," "Kolektif Narsisizm Ölçeği" uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS22 (Statistical Package for Social Sciences) istatistik programı kullanılmıştır. Sonuçlar bireylerin kolektif narsisizm, intikam, dindarlık düzeyleri ile sağ görüş eğiliminin artmasının aşırılıkçı düşünceyi artırdığını göstermektedir. Ayrıca kimlik özelliklerinden dolayı aşağılanma, tehdit edilme ve ayrımcılığa maruz kalma ve şiddet olaylarının sık yaşandığı yerlerde yaşamanın bireylerdeki şiddet eğilimini artırdığı dikkate değer bir bulgudur. Öte yandan eğitim ve gelir düzeyinin artmasının aşırılıkçı düşünce ile negatif ilişkisi olduğu görülmüştür. İşsizliğin aşırılıkçı düşünce ile anlamlı bir ilişkisi bulunmazken iş arama süresi arttıkça aşırılıkçılıkta da artış meydana geldiği bulgular arasında yer almaktadır. Gelecekteki çalışmalarda, aşırılıkçılığı siyasi koşulların yanı sıra çeşitli psikososyal faktörlerden de etkilenen dinamik bir süreç olarak incelemenin, toplumsal şiddet döngüsünü kırmak, önleyici ve müdahale edici stratejiler geliştirmek ve toplumsal barışa katkı sunmak adına faydalı olabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Militan aşırılıkçı zihniyet, şiddet içeren radikalleşme, kolektif narsisizm, terör, intikam