Suriyeli gençlerde psikososyal özellikler ile ruh sağlığı sorunları ilişkisi: Kültürleşme biçimlerinin aracı rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Cemile Hürrem Ayhan Balık
Danışman: Hülya Bilgin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Suriyeli gençlerde kültürleşme deneyimleri kapsamında özyeterlik, psikolojik sağlamlık, kültürleşme stresi ve başa çıkma yöntemlerinin ruh sağlığı sorunlarına etkisinde kültürleşme biçimlerinin aracı rolünün belirlenmesi amacıyla planlanan bu araştırma metodolojik, tanımlayıcı, ilişki arayıcı desende gerçekleştirildi. Çalışmanın örneklemini İstanbul'da yaşayan ve sivil toplum kuruluşları aracılığıyla ulaşılan 11-18 yaş aralığında 349 Suriyeli genç oluşturdu. Veri toplamada, özbildirime dayalı yüz yüze görüşme ve çevrimiçi anket uygulaması aracılığıyla, Bilgi Formu (bireysel-ailesel özellikler, göç deneyimleri), Özyeterlik Ölçeği Kısa Formu, Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Ergenler için Başa Çıkma Ölçeği, Kültürleşme Stresi Ölçeği, Kültürleşme Ölçeği ve Güçler Güçlükler Anketi kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesi iki aşamada yapılmış olup birinci aşamada tanımlayıcı istatistikler ve ilişki testleri kullanıldı. İkinci aşamada oluşturulan kuramsal modeldeki aracılık etkisini test etmek için Hayes'in Model 4 Aracılık Testi gerçekleştirildi. Suriyeli gençlerin psikolojik dayanıklılık ve özyeterlik düzeylerinin ruh sağlığı sorunları ile negatif yönde, kültürleşme stresi süzeylerinin ise pozitif yönde ilişkili olduğu bulundu. Ayrıca kültürleşme biçimlerinden entegrasyonun/bütünleşmenin ruh sağlığı sorunları ile negatif yönde ilişkili olduğu görüldü. Araştırma hipotezlerini test etmek üzere uygulanan aracılık testleri sonucunda özyeterlik ve ruh sağlığı sorunları arasındaki ilişkide kültürleşme biçimlerinden asimilasyon ve entegrasyonun ; psikolojik dayanıklılık ile ruh sağlığı sorunları arasındaki ilişkide, sadece kültürleşme biçimlerinden entegrasyonun aracı etkisi olduğu saptandı. Kültürleşme stresi ile ruh sağlığı sorunları arasındaki ilişkide kültürleşme biçimlerinin aracı etkisi belirlenmedi. Sonuç olarak kırılgan bir grup olan göçmen gençlerin özyeterlik, psikolojik dayanıklılık gibi olumlu, kültürleşme stresi gibi olumsuz psikososyal özelliklerinin ruh sağlığı sorunları üzerindeki etkisinde göç edilen toplumla olan ilişkilerin aracılık edebileceği düşünüldüğünde, göçmen/mülteci bireylere yönelik toplumsal düzeyde ev sahibi toplumdaki bireylerin farkındalığını artırmaya, olumlu tutumlar geliştirmeye yönelik; bireysel düzeyde ise göçmen/mülteci gençlerin baş etme becerileri, psikolojik sağlamlık, özyeterlik gibi bireysel özelliklerini güçlendirmeye yönelik önleme ve müdahale programlarının oluşturulması gerektiği ortadadır.